2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Dualar ve Sureler · 4 dk okuma
Esmâü’l-hüsnâ, Allah’ın güzel isimleri demektir. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre bu tabir geniş anlamıyla Allah’a nisbet edilen bütün isimleri kapsar, terim olarak ise çoğunlukla doksan dokuz ismi ifade eder. Bu yazıda ilgili âyetleri, “doksan dokuz isim” hadisini ve Tirmizî rivayetindeki sırayla isimlerin Arapçasını, okunuşunu ve kısa anlamını bulabilirsiniz.
İçindekiler
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nin “Esmâ-i Hüsnâ” maddesine göre bu tabir, geniş anlamıyla Allah’a nisbet edilen bütün isimleri kapsar; terim olarak ise çoğunlukla doksan dokuz ismi ifade eder. Maddede “hüsnâ” kelimesi “güzel” ve “en güzel” anlamlarıyla açıklanır.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre “esmâü’l-hüsnâ” tabiri Kur’an’da dört âyette geçer. Bu tabir A‘râf (7/180), İsrâ (17/110), Tâhâ (20/8) ve Haşr (59/24) sûrelerinde yer alır.
وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ فَادْعُوهُ بِهَا ۖ وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَائِهِ ۚ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ
“En güzel isimler Allah’ındır; O’na bu isimlerle dua edin. O’nun isimleri konusunda eğri yola sapanları bırakın; onlar yaptıklarının karşılığını göreceklerdir.”
A‘râf, 7/180
اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ
“Allah, kendisinden başka ilah olmayandır. En güzel isimler O’nundur.”
Tâhâ, 20/8
هُوَ اللَّهُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ ۖ لَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ ۚ يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
“O, yaratan, var eden, biçim veren Allah’tır. En güzel isimler O’nundur. Göklerde ve yerde olanlar O’nu tesbih eder. O, üstündür, hikmet sahibidir.”
Haşr, 59/24
İsrâ sûresinin 110. âyetinin baş kısmında da şöyle buyrulur: “De ki: İster ‘Allah’ diye çağırın ister ‘Rahmân’ diye; hangisiyle çağırırsanız çağırın, en güzel isimler O’nundur.”
Haşr sûresinin son üç âyetinde (59/22-24) şu isimler art arda geçer: Rahmân, Rahîm, Melik, Kuddûs, Selâm, Mü’min, Müheymin, Azîz, Cebbâr, Mütekebbir, Hâlik, Bâri’, Musavvir ve Hakîm. Âyetü’l-Kürsî’de Hay, Kayyûm, Alî ve Azîm; İhlâs Suresi’nde Samed ismi yer alır.
Ebû Hüreyre’nin bildirdiğine göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:
إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا مِائَةً إِلاَّ وَاحِدًا، مَنْ أَحْصَاهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ
“Allah’ın doksan dokuz ismi vardır; yüzden bir eksik. Kim bunları sayarsa cennete girer.”
Buhârî, Tevhîd, hadis no: 7392
Hadis Buhârî’nin Şürût (hadis no: 2736) ve Daavât (hadis no: 6410) bölümlerinde ve Müslim’de de (Zikir, hadis no: 2677) yer alır. Buhârî’nin Daavât bölümündeki ve Müslim’deki rivayetlerde hadisin sonunda Allah’ın tek olduğu ve teki sevdiği de bildirilir.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre hadisteki “ihsâ” kelimesi; saymak, ezberlemek, anlamını kavramak, benimsemek ve bu inanca uygun bir olgunluk kazanmak şeklinde açıklanmıştır.
Maddede, hadisteki doksan dokuz sayısının sınırlama anlamı taşımadığı görüşü aktarılır; maddeye göre Nevevî bu konuda âlimlerin ittifakı bulunduğunu belirtmiştir.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre Buhârî ve Müslim’deki rivayetlerde isimlerin listesi yer almaz. Doksan dokuz ismin tek tek sayıldığı liste Tirmizî (“Daavât”, 82) ve İbn Mâce (“Duâ”, 10) rivayetlerinde bulunur; iki listedeki isimler birbirinden farklıdır.
Maddeye göre birçok âlim ve hadisçi, isim listesinin hadisin aslında bulunmadığı, râviler tarafından eklendiği görüşündedir. Tirmizî’nin rivayetindeki liste ise sonradan İslâm dünyasında meşhur olmuştur.
Tirmizî de rivayetin sonunda bu hadis için “garîb” kaydını düşer (Tirmizî, Daavât, hadis no: 3507). İslâm Ansiklopedisi’nde ayrıca, İbn Hacer’in tespitine göre Tirmizî listesindeki bazı isimlerin Kur’an’da isim kalıbıyla geçmediği belirtilir.
Aşağıdaki tabloda isimler Tirmizî’nin rivayetindeki sırayla verilmiştir. Arapça yazımlar bu rivayetin metninden alınmış, kısa anlamlar İslâm Ansiklopedisi’nin “Esmâ-i Hüsnâ” maddesindeki açıklamalarla karşılaştırılarak yazılmıştır.
| Sıra | Arapçası | Okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|---|
| 1 | اللَّهُ | Allah | Kendisinden başka ilah bulunmayan, varlığı zorunlu ve her övgüye lâyık olan yüce zâtın adı |
| 2 | الرَّحْمَنُ | Rahmân | Bütün yaratılmışlara merhamet eden |
| 3 | الرَّحِيمُ | Rahîm | Merhameti pek çok olan |
| 4 | الْمَلِكُ | Melik | Bütün varlığın hükümdarı |
| 5 | الْقُدُّوسُ | Kuddûs | Her türlü eksiklikten uzak |
| 6 | السَّلاَمُ | Selâm | Esenlik veren |
| 7 | الْمُؤْمِنُ | Mü’min | Güven veren |
| 8 | الْمُهَيْمِنُ | Müheymin | Her şeyi görüp gözeten |
| 9 | الْعَزِيزُ | Azîz | Yenilmeyen, üstün güç sahibi |
| 10 | الْجَبَّارُ | Cebbâr | İradesini her durumda yürüten |
| 11 | الْمُتَكَبِّرُ | Mütekebbir | Büyüklüğünü ve yüceliğini gösteren |
| 12 | الْخَالِقُ | Hâlik | Yaratan |
| 13 | الْبَارِئُ | Bâri’ | Canlıları bir örneğe bakmadan yaratan |
| 14 | الْمُصَوِّرُ | Musavvir | Varlıklara biçim veren |
| 15 | الْغَفَّارُ | Gaffâr | Günahları çokça bağışlayan |
| 16 | الْقَهَّارُ | Kahhâr | Her şeye üstün gelen |
| 17 | الْوَهَّابُ | Vehhâb | Karşılıksız veren |
| 18 | الرَّزَّاقُ | Rezzâk | Bütün canlıların rızkını veren |
| 19 | الْفَتَّاحُ | Fettâh | İyilik kapılarını açan, kulları arasında hüküm veren |
| 20 | الْعَلِيمُ | Alîm | Her şeyi hakkıyla bilen |
| 21 | الْقَابِضُ | Kâbız | Daraltan, canları alan |
| 22 | الْبَاسِطُ | Bâsıt | Genişleten, bolluk veren |
| 23 | الْخَافِضُ | Hâfıd | Alçaltan |
| 24 | الرَّافِعُ | Râfi‘ | Yükselten |
| 25 | الْمُعِزُّ | Muiz | İzzet ve şeref veren |
| 26 | الْمُذِلُّ | Müzil | Zillete düşüren |
| 27 | السَّمِيعُ | Semî‘ | Her şeyi işiten |
| 28 | الْبَصِيرُ | Basîr | Her şeyi gören |
| 29 | الْحَكَمُ | Hakem | Hüküm veren |
| 30 | الْعَدْلُ | Adl | Mutlak adalet sahibi |
| 31 | اللَّطِيفُ | Latîf | En ince işleri bilen, lütfeden |
| 32 | الْخَبِيرُ | Habîr | Her şeyden haberdar olan |
| 33 | الْحَلِيمُ | Halîm | Cezalandırmakta acele etmeyen |
| 34 | الْعَظِيمُ | Azîm | Pek yüce |
| 35 | الْغَفُورُ | Gafûr | Çok bağışlayan |
| 36 | الشَّكُورُ | Şekûr | Az iyiliğe çok karşılık veren |
| 37 | الْعَلِيُّ | Alî | Yüceler yücesi |
| 38 | الْكَبِيرُ | Kebîr | Pek büyük |
| 39 | الْحَفِيظُ | Hafîz | Koruyup gözeten |
| 40 | الْمُقِيتُ | Mukît | Her canlının azığını yaratıp veren |
| 41 | الْحَسِيبُ | Hasîb | Hesaba çeken, kullarına yeten |
| 42 | الْجَلِيلُ | Celîl | Ululuk sahibi |
| 43 | الْكَرِيمُ | Kerîm | Bütün üstün nitelikleri kendinde toplayan |
| 44 | الرَّقِيبُ | Rakîb | Her şeyi gözetleyen |
| 45 | الْمُجِيبُ | Mücîb | Dualara karşılık veren |
| 46 | الْوَاسِعُ | Vâsi‘ | İlmi ve rahmeti her şeyi kuşatan |
| 47 | الْحَكِيمُ | Hakîm | Her işi hikmetli olan |
| 48 | الْوَدُودُ | Vedûd | Çok seven, çok sevilen |
| 49 | الْمَجِيدُ | Mecîd | Şanı yüce |
| 50 | الْبَاعِثُ | Bâis | Öldükten sonra dirilten |
| 51 | الشَّهِيدُ | Şehîd | Her şeye şahit olan |
| 52 | الْحَقُّ | Hak | Varlığı gerçek olan |
| 53 | الْوَكِيلُ | Vekîl | Kendisine güvenilip dayanılan |
| 54 | الْقَوِيُّ | Kavî | Pek güçlü |
| 55 | الْمَتِينُ | Metîn | Sarsılmaz güç sahibi |
| 56 | الْوَلِيُّ | Velî | Dost ve yardımcı |
| 57 | الْحَمِيدُ | Hamîd | Övgüye lâyık |
| 58 | الْمُحْصِي | Muhsî | Her şeyi tek tek sayıp bilen |
| 59 | الْمُبْدِئُ | Mübdi’ | İlk defa yaratan |
| 60 | الْمُعِيدُ | Muîd | Yeniden yaratan |
| 61 | الْمُحْيِي | Muhyî | Hayat veren |
| 62 | الْمُمِيتُ | Mümît | Öldüren |
| 63 | الْحَىُّ | Hay | Diri, ebedî hayat sahibi |
| 64 | الْقَيُّومُ | Kayyûm | Her şeyi ayakta tutan ve yöneten |
| 65 | الْوَاجِدُ | Vâcid | Dilediğini bulan, hiçbir şeye muhtaç olmayan |
| 66 | الْمَاجِدُ | Mâcid | Şanı ve keremi yüce |
| 67 | الْوَاحِدُ | Vâhid | Tek olan |
| 68 | الصَّمَدُ | Samed | Hiçbir şeye muhtaç olmayan, her şeyin kendisine muhtaç olduğu |
| 69 | الْقَادِرُ | Kâdir | Her şeye gücü yeten |
| 70 | الْمُقْتَدِرُ | Muktedir | Her şeye kudreti yeten |
| 71 | الْمُقَدِّمُ | Mukaddim | Dilediğini öne alan |
| 72 | الْمُؤَخِّرُ | Muahhir | Dilediğini geriye bırakan |
| 73 | الأَوَّلُ | Evvel | Başlangıcı olmayan |
| 74 | الآخِرُ | Âhir | Sonu olmayan |
| 75 | الظَّاهِرُ | Zâhir | Varlığı apaçık olan |
| 76 | الْبَاطِنُ | Bâtın | Zâtı akılla kavranamayan |
| 77 | الْوَالِي | Vâlî | Her şeyi yöneten |
| 78 | الْمُتَعَالِي | Müteâlî | Aklın alamayacağı kadar yüce |
| 79 | الْبَرُّ | Ber | İyiliği bol |
| 80 | التَّوَّابُ | Tevvâb | Tövbeleri kabul eden |
| 81 | الْمُنْتَقِمُ | Müntakım | Suçluları cezalandıran |
| 82 | الْعَفُوُّ | Afüv | Affeden |
| 83 | الرَّءُوفُ | Raûf | Çok şefkatli |
| 84 | مَالِكُ الْمُلْكِ | Mâlikü’l-mülk | Mülkün sahibi |
| 85 | ذُو الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ | Zü’l-celâli ve’l-ikrâm | Ululuk ve ikram sahibi |
| 86 | الْمُقْسِطُ | Muksit | Adaletle hükmeden |
| 87 | الْجَامِعُ | Câmi‘ | Bir araya getiren |
| 88 | الْغَنِيُّ | Ganî | Hiçbir şeye muhtaç olmayan |
| 89 | الْمُغْنِي | Muğnî | Zengin kılan |
| 90 | الْمَانِعُ | Mâni‘ | Dilemediği şeye engel olan |
| 91 | الضَّارُّ | Dâr | Zarar verecek şeyleri de yaratan |
| 92 | النَّافِعُ | Nâfi‘ | Fayda veren |
| 93 | النُّورُ | Nûr | Nurlandıran |
| 94 | الْهَادِي | Hâdî | Doğru yola ileten |
| 95 | الْبَدِيعُ | Bedî‘ | Örneksiz yaratan |
| 96 | الْبَاقِي | Bâkî | Varlığı sürekli olan |
| 97 | الْوَارِثُ | Vâris | Her şey yok olduktan sonra da varlığı süren |
| 98 | الرَّشِيدُ | Reşîd | Her işi isabetli olan, doğru yolu gösteren |
| 99 | الصَّبُورُ | Sabûr | Çok sabırlı |
A‘râf sûresinin 180. âyetinde “O’na bu isimlerle dua edin” buyrulur. Duanın âdâbı için Dua Nasıl Edilir? Duanın Âdâbı, namazdan sonra okunan tesbihler için Namazdan Sonra Tesbihat Nasıl Yapılır? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre esmâü’l-hüsnâ, geniş anlamıyla Allah’a nisbet edilen bütün isimleri kapsar; terim olarak ise çoğunlukla doksan dokuz ismi ifade eder. Maddede “hüsnâ” kelimesi “güzel” ve “en güzel” anlamlarıyla açıklanır.
Hadiste Allah’ın doksan dokuz isminden söz edilir (Buhârî, Tevhîd, hadis no: 7392; Müslim, Zikir, hadis no: 2677). İslâm Ansiklopedisi’nde, bu sayının sınırlama anlamı taşımadığı görüşü aktarılır; maddeye göre Nevevî bu konuda âlimlerin ittifakı bulunduğunu belirtmiştir.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre bu tabir Kur’an’da dört âyette geçer: A‘râf 7/180, İsrâ 17/110, Tâhâ 20/8 ve Haşr 59/24.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre Buhârî ve Müslim’deki rivayetlerde isimlerin listesi yer almaz; liste Tirmizî (“Daavât”, 82) ve İbn Mâce (“Duâ”, 10) rivayetlerinde bulunur. Maddeye göre birçok âlim ve hadisçi, listenin râviler tarafından eklendiği görüşündedir.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre hadisteki “ihsâ” kelimesi; saymak, ezberlemek, anlamını kavramak, benimsemek ve bu inanca uygun bir olgunluk kazanmak şeklinde açıklanmıştır.
A‘râf sûresinin 180. âyetinde “En güzel isimler Allah’ındır; O’na bu isimlerle dua edin” buyrulur.
İlgili sayfalar
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir