Anasayfa

Giriş/Üye

Hesap No

Bağış Yap

Sepetim

2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.

T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307

  • Adres: Kısıklı, Yıldıran Sk. No:5, 34696 Üsküdar/İstanbul
  • Çağrı Merkezi: 0216 344 58 51
  • Whatsapp Hattı: 0552 392 58 51 - 0552 393 58 51
  • E-Mail Adresi: [email protected]

T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307

  • Adres: Kısıklı, Yıldıran Sk. No:5, 34696 Üsküdar/İstanbul
  • Çağrı Merkezi: 0216 344 58 51
  • Whatsapp Hattı: 0552 392 58 51 - 0552 393 58 51
  • E-Mail Adresi: [email protected]

Sadaka-i Cariye Nedir, Örnekleri Nelerdir?

· Bağış Rehberi · 3 dk okuma

Sadaka-i cariye, “sürekli, kalıcı hayır” demektir. Hz. Peygamber, insan öldüğünde amelinin kesildiğini, sadaka-i cariyenin ise bunun dışında kalan üç şeyden biri olduğunu bildirmiştir (Müslim, Vasiyyet 14). Bu yazıda sadaka-i cariyenin anlamını, dayandığı hadisi ve Hz. Peygamber döneminden bugüne örneklerini kaynaklarıyla bulabilirsiniz.

  • AnlamıSürekli, kalıcı hayır
  • DayanağıMüslim, Vasiyyet 14
  • ÖrneklerKuyu, çeşme, cami, okul

Sadaka-i cariye nedir?

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre sadaka, Allah’ın hoşnutluğunu kazanmak için ihtiyaç sahiplerine yapılan gönüllü ya da dinen zorunlu maddî yardımdır. Sadaka-i cariye ise aynı kaynakta “sürekli, kalıcı hayır” olarak açıklanır.

Verildiği anda tüketilen bir yardımdan farklı olarak sadaka-i cariyede yapılan hayır yerinde durur ve insanlar ondan yararlanmayı sürdürür.

Sadaka-i cariye hadisi

Kavramın dayanağı Hz. Peygamber’in şu hadisidir:

Hadis-i Şerif

إِذَا مَاتَ الإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلاَّ مِنْ ثَلاَثَةٍ إِلاَّ مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ

“İnsan öldüğü zaman üç şey dışında ameli kesilir: Sadaka-i cariye, faydalanılan ilim ve kendisine dua eden hayırlı evlat.”

Müslim, Vasiyyet 14

Hadiste sayılan üç şey sadaka-i cariye, kendisinden faydalanılan ilim ve kişiye dua eden hayırlı evlattır. İslâm Ansiklopedisi aynı hadis için Tirmizî’yi de kaynak gösterir (Tirmizî, Ahkâm 36).

İlk örnekler: Hz. Ömer’in arazisi ve Rûme Kuyusu

İslâm Ansiklopedisi’nin “Vakıf” maddesine göre Hz. Ömer, Hayber’de eline geçen değerli bir araziyi ne yapacağını Hz. Peygamber’e danışmış; Hz. Peygamber ona arazinin aslını alıkoyup gelirini sadaka olarak dağıtmasını tavsiye etmiştir. Buhârî’deki rivayete göre Hz. Ömer bu arazinin satılmamasını, bağışlanmamasını ve miras bırakılmamasını şart koşmuş; gelirini yoksullar, yakınlar, misafirler ve yolda kalmışlar gibi kesimlere ayırmıştır (Buhârî, Vesâyâ 28).

Aynı maddeye göre Hz. Osman da Hz. Peygamber’in yol göstermesiyle Medine’deki Rûme Kuyusu’nu satın alıp Müslümanların yararına bırakmıştır (Tirmizî, Menâkıb 18). Buhârî’deki bir rivayette Hz. Osman, Hz. Peygamber’in “Rûme Kuyusu’nu kim kazarsa ona cennet vardır” buyurduğunu ve kuyuyu bunun üzerine kendisinin kazdığını anlatır (Buhârî, Vesâyâ, hadis no: 2778).

İslâm Ansiklopedisi’ne göre sadaka-i cariye hadisi, vakıf kurumunun temellendirilmesinde rol oynamıştır.

Sadaka-i cariye örnekleri nelerdir?

İslâm Ansiklopedisi’nin “Sadaka” maddesine göre sadaka, vakıf kurumuyla birlikte kalıcı bir yapıya kavuşmuş; cami, okul, köprü, aşevi, han ve hamam gibi topluma hizmet veren hayır eserleri bu yolla kurulmuştur. Madde, sadaka-i cariyeyi bu bağlamda özel önem taşıyan bir kavram olarak anar. “Vakıf” maddesinde ise tarih boyunca vakıfların sunduğu hizmetler arasında şunlar sayılır:

  • Cami ve mescid
  • Medrese ve kütüphane
  • Çeşme, sebil ve su yolu
  • Hastane (dârüşşifâ)
  • İmaret (aşevi)
  • Yol, köprü ve kervansaray

Bu örneklerin ortak yanı, yapıldıktan sonra da insanlara hizmet etmeyi sürdürmeleridir.

Sadaka ile sadaka-i cariye arasındaki fark

Sadaka geniş bir kavramdır. İslâm Ansiklopedisi’ne göre zekât ve fitre gibi zorunlu olanları da gönüllü yapılan yardımları da kapsar. Sadaka-i cariye ise faydası süren, kalıcı hayırları anlatan özel bir addır.

Aynı kaynağa göre sadaka yalnızca mal ile olmaz; güler yüz göstermek, güzel söz söylemek ve insanlara zarar veren bir şeyi yoldan kaldırmak da sadaka sayılmıştır.

Bugün kalıcı eserler

Su kuyusu, mescid, medrese ve okul gibi eserler bugün de aynı anlayışla yapılmaktadır. Hayır Kapısı Derneği’nin kuyu çalışmaları Su Kuyusu sayfasında; mescid, medrese ve külliye projeleri Kalıcı Eser sayfasında yer alır.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi sadaka-i cariyeyi “sürekli, kalıcı hayır” olarak açıklar.

Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “İnsan öldüğü zaman üç şey dışında ameli kesilir: Sadaka-i cariye, faydalanılan ilim ve kendisine dua eden hayırlı evlat.” (Müslim, Vasiyyet 14)

Sadaka-i cariye, kendisinden faydalanılan ilim ve kişiye dua eden hayırlı evlat.

İslâm Ansiklopedisi’nin “Sadaka” maddesinde sadaka-i cariye, vakıf yoluyla kurulan cami, okul, köprü, aşevi, han ve hamam gibi topluma hizmet veren hayır eserleriyle birlikte anılır.

İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hz. Osman’ın Medine’deki Rûme Kuyusu’nu satın alıp Müslümanların yararına bırakması ilk dönem örneklerindendir. Çeşme, sebil ve su yolları da vakıfların tarih boyunca sunduğu kalıcı hizmetler arasında sayılır.

Sadaka, zorunlu ve gönüllü bütün yardımları kapsayan geniş bir kavramdır. Sadaka-i cariye, bunlardan faydası süren kalıcı hayırları anlatır.

Kaynaklar

  1. “Sadaka”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Ali Duman): islamansiklopedisi.org.tr/sadaka
  2. “Vakıf”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Hacı Mehmet Günay, Bahaeddin Yediyıldız): islamansiklopedisi.org.tr/vakif
  3. Müslim, Vasiyyet 14 (hadis no: 1631); Buhârî, Vesâyâ 28 (hadis no: 2772); Buhârî, Vesâyâ, hadis no: 2778; Tirmizî, Ahkâm 36; Tirmizî, Menâkıb 18.
Su KuyusuSu kuyusu bağışıyla kalıcı bir esere vesile olabilirsiniz. Detaylı Bilgi Almak İçinWhatsApp Hattımız 0552 392 58 51

Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır

Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir

STK PRO