Anasayfa

Giriş/Üye

Hesap No

Bağış Yap

Sepetim

2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.

T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307

  • Adres: Kısıklı, Yıldıran Sk. No:5, 34696 Üsküdar/İstanbul
  • Çağrı Merkezi: 0216 344 58 51
  • Whatsapp Hattı: 0552 392 58 51 - 0552 393 58 51
  • E-Mail Adresi: [email protected]

T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307

  • Adres: Kısıklı, Yıldıran Sk. No:5, 34696 Üsküdar/İstanbul
  • Çağrı Merkezi: 0216 344 58 51
  • Whatsapp Hattı: 0552 392 58 51 - 0552 393 58 51
  • E-Mail Adresi: [email protected]

Yetim Kime Denir? Yetim ile Öksüz Arasındaki Fark

· Ayet ve Hadislerle Değerler · 3 dk okuma

Yetim, babasını kaybetmiş ve henüz ergenlik çağına ulaşmamış çocuğa denir. Türkçede annesini ya da hem annesini hem babasını kaybeden çocuk için daha çok “öksüz” kelimesi kullanılır. Bu yazıda iki kelimenin farkını, yetimliğin ne zaman sona erdiğini ve Kur’an ile hadislerde yetimi kaynaklarıyla bulabilirsiniz.

  • YetimBabası vefat etmiş çocuk
  • ÖksüzAnnesi ya da iki ebeveyni vefat etmiş çocuk
  • Kur’an’da22 ayette yetim konusu

Yetim kime denir?

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre “yetim” kelimesi, “yalnız olmak, tek başına kalmak” anlamındaki bir kökten gelir ve babası ölmüş çocuğu ifade eder. Fıkıhta yetim denince henüz ergenlik (bulûğ) çağına ulaşmamış çocuklar kastedilir.

Kelime tekliği de anlatır: eşi bulunmayan iri inciye “dürr-i yetîm” denmesi bundandır.

Yetim ile öksüz arasındaki fark nedir?

İslâm Ansiklopedisi’ne göre Türkçede annesini ya da hem annesini hem babasını kaybeden çocuğa daha çok “öksüz” denir. Buna göre gündelik kullanım şöyle özetlenebilir:

DurumTürkçedeki adı
Babası vefat etmiş çocukYetim
Annesi vefat etmiş çocukÖksüz
Hem annesi hem babası vefat etmiş çocukDaha çok öksüz

Aynı kaynak, günümüzde bazı Arap ülkelerinin mevzuatında anne ya da babasından birini veya ikisini kaybeden çocuğun da yetim sayıldığını aktarır.

Yetimlik ne zaman sona erer?

İslâm Ansiklopedisi’ne göre ergenlik çağına ulaşmakla yetimlik sona erer. Ergenlikten sonra babasını kaybeden kişiye yetim denmesi ise mecazî bir kullanımdır.

Yetimin malının kendisine teslimi için ayrıca rüşd, yani fikrî olgunluk aranır. Ebû Hanîfe’ye göre malın veli ya da vasi elinde kalabileceği son sınır yirmi beş yaştır.

Kur’an’da yetim nasıl geçer?

İslâm Ansiklopedisi’ne göre Kur’an-ı Kerim’de yirmi iki ayette yetimlerle ilgili konulara değinilir. Öne çıkan başlıklar şunlardır:

  • Yetime iyi davranmak, Allah’a iman ve ibadetle birlikte anılır (Bakara 177; Nisâ 36).
  • Yetimi itip kakmak ve ona ilgisiz kalmak kınanır (Fecr 17; Mâûn 2).
  • Yetimin küçümsenmesi ve ona kötü davranılması yasaklanır (Duhâ 9).
  • İhtiyaç içindeki yetimi doyurmak ve desteklemek teşvik edilir (İnsân 8; Beled 15).
  • Yetimin malının en güzel biçimde korunması ve büyüdüğünde kendisine teslim edilmesi istenir (En‘âm 152; İsrâ 34; Nisâ 6).
  • Yetim malını haksız yere yemek büyük günah olarak bildirilir (Nisâ 2, 10).

Hadislerde yetim nasıl geçer?

Hz. Peygamber, yetimi koruyup gözeten kimsenin cennette kendisiyle yan yana olacağını bildirmiş ve bunu söylerken işaret parmağı ile orta parmağını göstermiştir:

Hadis-i Şerif

أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ فِي الْجَنَّةِ هَكَذَا

“Ben ve yetime kefil olan kimse cennette şöyleyiz.”

Buhârî, Edeb 24

Bir başka hadiste yetim malı yemek, insanı helâke sürükleyen yedi büyük günah arasında sayılır (Buhârî, Vesâyâ 23).

Hz. Peygamber de yetim miydi?

İslâm Ansiklopedisi, Hz. Peygamber’in yetimliği bizzat yaşadığını ve yetimlerin hakları konusunda özel bir duyarlılık gösterdiğini belirtir.

Yetimin malı nasıl korunur?

İslâm Ansiklopedisi’ne göre miras, vasiyet ya da vakıf yoluyla yetime kalan mal doğrudan kendisine verilmez; veli, vasi ya da hâkim tarafından onun adına yönetilir. Kur’an, bu malın çocuk büyüdüğünde gecikmeden teslim edilmesini ve teslim sırasında şahit bulundurulmasını ister (Nisâ 6).

Tarihte yetimler için hangi kurumlar kuruldu?

İslâm Ansiklopedisi’nin verdiği örneklerden bazıları şunlardır:

  • Selçuklularda eytamhâneler kuruldu.
  • Eyyûbî ve Memlük dönemlerinde yetimler için özel mektepler açıldı, vakıflar ayrıldı.
  • Osmanlılarda dârüleytamlar yetimlerin ihtiyaçlarını karşıladı; 19. yüzyılın ortalarından itibaren eytam sandıkları kuruldu.
  • 1873’te yetimlerin eğitimi ve korunması için Dârüşşafaka açıldı.
  • 1917’de kurulan Himâye-i Etfâl Cemiyeti sonradan Çocuk Esirgeme Kurumu’na dönüştü.

Bugün yetimlere nasıl destek olunabilir?

Derneğimizin yetimlere yönelik çalışmalarını Yetim Çalışmaları sayfamızda görebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre yetim, babası ölmüş çocuktur; fıkıhta bu kelimeyle ergenlik çağına ulaşmamış çocuklar kastedilir.

İslâm Ansiklopedisi’ne göre Türkçede annesini ya da hem annesini hem babasını kaybeden çocuğa daha çok öksüz denir.

Türkçede annesini kaybeden çocuk için daha çok öksüz kelimesi kullanılır. İslâm Ansiklopedisi, günümüzde bazı Arap ülkelerinin mevzuatında anne ya da babasından birini kaybeden çocuğun da yetim sayıldığını aktarır.

İslâm Ansiklopedisi’ne göre ergenlik çağına ulaşmakla yetimlik sona erer.

İslâm Ansiklopedisi’ne göre Kur’an-ı Kerim’de yirmi iki ayette yetimlerle ilgili konulara değinilir.

Hz. Peygamber, “Ben ve yetime kefil olan kimse cennette şöyleyiz” buyurmuş ve işaret parmağı ile orta parmağını göstermiştir (Buhârî, Edeb 24).

Kaynaklar

  1. “Yetim”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Abdüsselam Arı): islamansiklopedisi.org.tr/yetim
  2. Buhârî, Edeb 24 (hadis no: 6005); Buhârî, Vesâyâ 23 (hadis no: 2766).
Yetim ÇalışmalarıYetimlere yönelik çalışmalarımıza destek olabilirsiniz.

İlgili sayfalar

Detaylı Bilgi Almak İçinWhatsApp Hattımız 0552 392 58 51

Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır

Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir

STK PRO