2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Bağış Rehberi · 3 dk okuma
Zekât, fitre ve sadaka üçü de Allah rızası için ihtiyaç sahibine verilir; ancak hükmü, kimin vereceği, miktarı ve zamanı birbirinden farklıdır. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre zekât farz, fitre vacip, gönüllü sadaka ise müstehaptır. Farkları tek tabloda bu yazıda bulabilirsiniz.
İçindekiler
| Konu | Zekât | Fitre | Gönüllü sadaka |
|---|---|---|---|
| Hükmü | Farz | Hanefî mezhebinde vacip; diğer üç mezhepte farz | Müstehap |
| Kim verir? | Nisap miktarı artıcı mala bir yıl sahip olan Müslüman | Temel ihtiyaçları ve borcu dışında nisap miktarı malı olan Müslüman; malın artıcı olması ve yıl şartı aranmaz | Yükümlülük şartı yok |
| Ne kadar? | Para, altın ve ticaret malında kırkta bir | Kişi başına bir fitre; ölçüsü bir kişinin bir günlük yiyeceği | Belirlenmiş bir miktar yok |
| Ne zaman? | Yıl dolunca, en kısa sürede | Ramazan’da; bayramdan önce verilmesi daha faziletli | Her zaman |
| Kimlere? | Tevbe Suresi’nin 60. ayetindeki sekiz sınıfa | Yoksul Müslümanlara | İhtiyaç sahiplerine; öncelik yakınlarda |
Tablodaki bilgilerin kaynakları aşağıdaki bölümlerde tek tek verilmiştir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre sadaka, Allah’ın hoşnutluğunu kazanmak için ihtiyaç sahiplerine yapılan gönüllü ya da dinen zorunlu maddî yardımı anlatır. Fakihler sadakayı türlere ayırır: zekât farz olan sadakadır, fitre vacip olan sadakadır; herhangi bir yükümlülük olmadan verilen sadaka ise gönüllü (nafile) sadakadır ve müstehaptır.
Ansiklopedinin “Zekât” maddesine göre Kur’an-ı Kerim’de “sadaka” kelimesi on iki ayette zekât anlamında kullanılmıştır; hadislerde ve günlük dilde ise gönüllü yardımları da içine alan daha geniş bir anlam taşır.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre zekât, nisap miktarı mala sahip olan kişinin Allah rızası için belirli kimselere vermesi gereken belli bir miktardır. Zekâtın farz olması için malın artıcı olması, üzerinden bir yıl geçmesi, borçlardan ve temel ihtiyaçlardan fazla olması gerekir. Para, altın ve ticaret malında oran kırkta birdir.
Aynı kitapçığa göre zekâtın geçerli olması için niyet edilmesi ve malın yoksula teslim edilmesi (temlik) gerekir. Zekâtın belirli bir ayı yoktur; yıl dolunca en kısa sürede verilir.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığının fitre bölümüne göre fitre, dinen zengin olup Ramazan’ın sonuna yetişen Müslümanın belirli kimselere vermesi gereken sadakadır. Kişi kendisi ve küçük çocukları için verir.
Aynı bölüme göre fitrede, zekâttan farklı olarak, malın artıcı olması ve üzerinden bir yıl geçmesi şartı aranmaz.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre fitre Hanefî mezhebinde vacip, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde farzdır. Kitapçığa göre fitrenin bayramdan önce verilmesi daha faziletlidir.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre gönüllü sadaka, herhangi bir yükümlülük olmadan verilen sadakadır. Sadaka yalnızca mal ile olmaz; güler yüz göstermek, güzel söz söylemek ve ihtiyacı olana yardım etmek de hadislerde sadaka sayılmıştır.
İslâm Ansiklopedisi’nin “Zekât” maddesine göre kişi zekâtını anne babası ve çocukları gibi üst ve alt soyuna veremez. Aynı ansiklopedinin “Sadaka” maddesine göre gönüllü sadakada öncelikle yakınlar arasındaki ihtiyaç sahipleri, yetimler ve yoksullar gözetilir (Bakara Suresi, 177. ayet).
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre belediye, dernek ya da aşevlerinin verdiği yemekler zekât ve fitre yerine geçmez; çünkü zekâtta malın yoksulun mülkiyetine geçmesi gerekir. Zekât niyetiyle hazırlanan yemek yoksula elden ulaştırılırsa zekât verilmiş olur.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre zekât farz olan sadakadır; gönüllü sadaka ise herhangi bir yükümlülük olmadan verilir ve müstehaptır.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre zekâtta malın artıcı olması ve üzerinden bir yıl geçmesi şartı aranır; fitrede bu şartlar aranmaz.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre fitre Hanefî mezhebinde vacip, Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde farzdır.
İslâm Ansiklopedisi’nin “Zekât” maddesine göre kişi zekâtını anne babasına veremez. Aynı ansiklopedinin “Sadaka” maddesine göre gönüllü sadakada öncelikle yakınlardaki ihtiyaç sahipleri gözetilir.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre zekâtın geçerli olması için zekât niyetiyle verilmesi gerekir; niyet edilmeden verilen mal zekât olmaz.
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir