2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Bağış Rehberi · 3 dk okuma
Fakir ve miskin, Tevbe Suresi’nin 60. ayetinde zekât verilecek sekiz sınıfın ilk ikisidir. Mezhepler bu iki kelimeyi farklı tanımlar: Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre miskin, fakirden daha yoksuldur; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise fakir daha muhtaçtır. Tanımları ve ölçüleri kaynağıyla bu yazıda bulabilirsiniz.
İçindekiler
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre fakir kelimesinin sözlükteki asıl anlamı “omurgası kırılmış kimse”dir. Terim olarak maddî ihtiyaç içinde bulunan, yoksul kimseyi anlatır.
Tevbe Suresi’nin 60. ayetinde zekâtın verileceği sekiz sınıf sayılırken fakirler ve miskinler ayrı ayrı anılır.
Mezhepler bu konuda farklı görüştedir. İslâm Ansiklopedisi’nin aktardığına göre:
| Mezhep | Fakir | Miskin |
|---|---|---|
| Hanefî ve Mâlikî | Yeterli malı ve geliri olmayan, bu hâlde geçinmeye çalışan kişi | Hiç malı olmayan kişi; fakirden daha yoksul |
| Şâfiî | Malı ve mesleği olmayan kişi; miskinden daha muhtaç | Malı ve mesleği olduğu hâlde geçimini sağlayamayan kişi |
| Hanbelî | Miskinden daha muhtaç | Fakire göre durumu daha iyi olan |
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığında ise ikisi birlikte tanımlanır: fakir ve miskin, temel ihtiyaçları dışında herhangi bir maldan nisap miktarına sahip olmayan kimsedir.
لَيْسَ الْمِسْكِينُ الَّذِي يَطُوفُ عَلَى النَّاسِ تَرُدُّهُ اللُّقْمَةُ وَاللُّقْمَتَانِ وَالتَّمْرَةُ وَالتَّمْرَتَانِ، وَلَكِنِ الْمِسْكِينُ الَّذِي لاَ يَجِدُ غِنًى يُغْنِيهِ، وَلاَ يُفْطَنُ بِهِ فَيُتَصَدَّقُ عَلَيْهِ، وَلاَ يَقُومُ فَيَسْأَلُ النَّاسَ
“Miskin, kapı kapı dolaşıp bir iki lokma ya da bir iki hurma ile geri çevrilen kimse değildir. Asıl miskin, kendisine yetecek bir varlığı olmayan, hâli fark edilmediği için kendisine sadaka verilmeyen ve kalkıp insanlardan bir şey istemeyen kimsedir.”
Buhârî, Zekât, hadis no: 1479
Ölçü konusunda da mezhepler farklı görüştedir. İslâm Ansiklopedisi’ne göre:
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre maaşla ya da ücretle geçinen kişi de, temel ihtiyaçlarını karşılayamıyorsa ya da 80,18 gram altın değerinde malı yoksa zekât alabilir; kişinin mesleği bu konuda belirleyici değildir. Kitapçık, temel ihtiyaçlarını geliriyle karşılayabilen kişilere zekât verilemeyeceğini düşünen âlimler bulunduğu için daha yoksul olanlara öncelik verilmesini uygun görür.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hanefîler, çalışabilecek durumdaki fakirin zekât almasını haram saymaz; ancak çalışarak geçinmesini daha doğru bulur. Madde, İslâm’ın dilenciliği hoş karşılamadığını ve kişinin kendi emeğiyle geçinmesini daha değerli gördüğünü de belirtir.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre kişi, araştırıp fakir olduğuna kanaat getirerek zekât verdiği birinin sonradan zengin olduğunu öğrenirse zekâtı geçerlidir. Araştırmadan vermişse zekâtını yeniden verir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre fakir, maddî ihtiyaç içinde bulunan kimsedir. Hanefîler nisap miktarı malı olmayan kişiyi fakir sayar.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde miskin, hiç malı olmayan ve fakirden daha yoksul olan kişidir. Şâfiî mezhebinde ise malı ve mesleği olduğu hâlde geçimini sağlayamayan kişidir.
Mezhepler farklı görüştedir. İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde miskin daha yoksuldur; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde fakir daha muhtaçtır.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ya da 80,18 gram altın değerinde malı olmayan maaşlı kişiye zekât verilebilir; kitapçık, daha yoksul olanlara öncelik verilmesini uygun görür.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre araştırıp kanaat getirerek verilmişse geçerlidir; araştırmadan verilmişse yeniden verilir.
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir