Anasayfa

Giriş/Üye

Hesap No

Bağış Yap

Sepetim

2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.

T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307

  • Adres: Kısıklı, Yıldıran Sk. No:5, 34696 Üsküdar/İstanbul
  • Çağrı Merkezi: 0216 344 58 51
  • Whatsapp Hattı: 0552 392 58 51 - 0552 393 58 51
  • E-Mail Adresi: [email protected]

T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307

  • Adres: Kısıklı, Yıldıran Sk. No:5, 34696 Üsküdar/İstanbul
  • Çağrı Merkezi: 0216 344 58 51
  • Whatsapp Hattı: 0552 392 58 51 - 0552 393 58 51
  • E-Mail Adresi: [email protected]

Fakir ve Miskin Kime Denir?

· Bağış Rehberi · 3 dk okuma

Fakir ve miskin, Tevbe Suresi’nin 60. ayetinde zekât verilecek sekiz sınıfın ilk ikisidir. Mezhepler bu iki kelimeyi farklı tanımlar: Hanefî ve Mâlikî mezheplerine göre miskin, fakirden daha yoksuldur; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise fakir daha muhtaçtır. Tanımları ve ölçüleri kaynağıyla bu yazıda bulabilirsiniz.

  • DayanakTevbe Suresi, 60. ayet
  • Hanefî ölçüsüNisaptan az mal
  • Çoğunluğun ölçüsüGelir ve gider dengesi

Fakir ne demektir?

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre fakir kelimesinin sözlükteki asıl anlamı “omurgası kırılmış kimse”dir. Terim olarak maddî ihtiyaç içinde bulunan, yoksul kimseyi anlatır.

Tevbe Suresi’nin 60. ayetinde zekâtın verileceği sekiz sınıf sayılırken fakirler ve miskinler ayrı ayrı anılır.

Fakir ile miskin arasındaki fark nedir?

Mezhepler bu konuda farklı görüştedir. İslâm Ansiklopedisi’nin aktardığına göre:

MezhepFakirMiskin
Hanefî ve MâlikîYeterli malı ve geliri olmayan, bu hâlde geçinmeye çalışan kişiHiç malı olmayan kişi; fakirden daha yoksul
ŞâfiîMalı ve mesleği olmayan kişi; miskinden daha muhtaçMalı ve mesleği olduğu hâlde geçimini sağlayamayan kişi
HanbelîMiskinden daha muhtaçFakire göre durumu daha iyi olan

Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığında ise ikisi birlikte tanımlanır: fakir ve miskin, temel ihtiyaçları dışında herhangi bir maldan nisap miktarına sahip olmayan kimsedir.

Hz. Peygamber miskini nasıl tarif etmiştir?

Hadis-i Şerif

لَيْسَ الْمِسْكِينُ الَّذِي يَطُوفُ عَلَى النَّاسِ تَرُدُّهُ اللُّقْمَةُ وَاللُّقْمَتَانِ وَالتَّمْرَةُ وَالتَّمْرَتَانِ، وَلَكِنِ الْمِسْكِينُ الَّذِي لاَ يَجِدُ غِنًى يُغْنِيهِ، وَلاَ يُفْطَنُ بِهِ فَيُتَصَدَّقُ عَلَيْهِ، وَلاَ يَقُومُ فَيَسْأَلُ النَّاسَ

“Miskin, kapı kapı dolaşıp bir iki lokma ya da bir iki hurma ile geri çevrilen kimse değildir. Asıl miskin, kendisine yetecek bir varlığı olmayan, hâli fark edilmediği için kendisine sadaka verilmeyen ve kalkıp insanlardan bir şey istemeyen kimsedir.”

Buhârî, Zekât, hadis no: 1479

Zekât alabilecek fakir kimdir?

Ölçü konusunda da mezhepler farklı görüştedir. İslâm Ansiklopedisi’ne göre:

  • Hanefîler nisabı esas alır: nisap miktarı malı olmayan kişi fakir sayılır ve zekât alabilir.
  • Fakihlerin çoğunluğu gelir ve gider dengesini esas alır: giderini karşılayamayan kişi nisaba ulaşan bir mala sahip olsa da fakir sayılır; ihtiyacını rahatça karşılayan kişi ise malı nisabın altında olsa bile zekât alamaz.

Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre maaşla ya da ücretle geçinen kişi de, temel ihtiyaçlarını karşılayamıyorsa ya da 80,18 gram altın değerinde malı yoksa zekât alabilir; kişinin mesleği bu konuda belirleyici değildir. Kitapçık, temel ihtiyaçlarını geliriyle karşılayabilen kişilere zekât verilemeyeceğini düşünen âlimler bulunduğu için daha yoksul olanlara öncelik verilmesini uygun görür.

Çalışabilecek durumda olan fakir zekât alabilir mi?

İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hanefîler, çalışabilecek durumdaki fakirin zekât almasını haram saymaz; ancak çalışarak geçinmesini daha doğru bulur. Madde, İslâm’ın dilenciliği hoş karşılamadığını ve kişinin kendi emeğiyle geçinmesini daha değerli gördüğünü de belirtir.

Verdiğim kişi fakir çıkmazsa ne olur?

Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre kişi, araştırıp fakir olduğuna kanaat getirerek zekât verdiği birinin sonradan zengin olduğunu öğrenirse zekâtı geçerlidir. Araştırmadan vermişse zekâtını yeniden verir.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre fakir, maddî ihtiyaç içinde bulunan kimsedir. Hanefîler nisap miktarı malı olmayan kişiyi fakir sayar.

İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde miskin, hiç malı olmayan ve fakirden daha yoksul olan kişidir. Şâfiî mezhebinde ise malı ve mesleği olduğu hâlde geçimini sağlayamayan kişidir.

Mezhepler farklı görüştedir. İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde miskin daha yoksuldur; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde fakir daha muhtaçtır.

Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ya da 80,18 gram altın değerinde malı olmayan maaşlı kişiye zekât verilebilir; kitapçık, daha yoksul olanlara öncelik verilmesini uygun görür.

Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre araştırıp kanaat getirerek verilmişse geçerlidir; araştırmadan verilmişse yeniden verilir.

Kaynaklar

  1. “Fakir”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Osman Eskicioğlu): islamansiklopedisi.org.tr/fakir
  2. Din İşleri Yüksek Kurulu, “Zekât – Sıkça Sorulanlar” (yayına hazırlayan: Mustafa Bülent Dadaş): webdosya.diyanet.gov.tr/ramazan/UserFiles/00000000-0000-0000-0000-000000000000/2017/5/26/0de9ef51-1b0a-4602-bfda-ef68727b299b.pdf
  3. Kur’an-ı Kerim, Tevbe Suresi 60. ayet. Buhârî, Zekât, hadis no: 1479.
ZekâtZekâtınızı hesaplayıp ihtiyaç sahiplerine ulaştırabilirsiniz. Detaylı Bilgi Almak İçinWhatsApp Hattımız 0552 392 58 51

Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır

Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir

STK PRO