2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Ayet ve Hadislerle Değerler · 3 dk okuma
Hadis, Hz. Peygamber’in sözleri, davranışları ve onaylarıdır; İslâm’da Kur’an-ı Kerim’den sonra başvurulan ikinci kaynaktır. Bu yazıda hadisin anlamını, nasıl yazılıp toplandığını, sahih, hasen ve zayıf hadisin ne demek olduğunu ve temel hadis kitaplarını Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne dayanarak bulabilirsiniz.
İçindekiler
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre hadis, sözlükte “haber” anlamına gelir; terim olarak Hz. Peygamber’in sözlerini, davranışlarını ve takrirlerini, yani gördüğü bir davranışı onaylamasını ifade eder.
Aynı kaynağa göre “sünnet” kelimesi de bu üç unsur için hadisle eş anlamlı olarak kullanılmıştır; iki kelimenin kapsamı konusunda âlimler arasında görüş farkları vardır.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre hadis, Kur’an-ı Kerim’den sonra başvurulacak ikinci kaynaktır. Maddede bunun dayanağı olarak Haşr Suresi’nin 7., Nisâ Suresi’nin 65. ve Ahzâb Suresi’nin 21. ayetleri gösterilir.
Hadis kitaplarında her hadis iki bölümle aktarılır: hadisi birbirinden duyarak nakledenlerin sırayla sayıldığı “sened” ve Hz. Peygamber’den aktarılan sözün kendisi olan “metin”. Buhârî’nin kitabındaki ilk hadis buna bir örnektir: sened Hz. Ömer’e kadar altı kişiyi sayar; metin ise şudur:
إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى
“Ameller niyetlere göredir; herkese ancak niyet ettiği şey vardır.”
Buhârî, Bed’ü’l-vahy, hadis no: 1
İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hz. Peygamber başlangıçta hadislerin yazılmasını sınırlamış, sonradan yazılmasına izin vermiştir.
Hadislerin resmî olarak toplanması (tedvin) işini halife Ömer b. Abdülazîz başlatmış; bu emri uygulayan ilk hadis âlimi İbn Şihâb ez-Zührî olmuştur. Hadislerin konularına göre kitaplara ayrılması (tasnif) hicrî ikinci yüzyılda başlamış, üçüncü yüzyılda Kütüb-i Sitte ile olgunlaşmıştır.
İslâm Ansiklopedisi’nde hadisler güvenilirlik bakımından şöyle tanımlanır:
| Tür | Tanımı |
|---|---|
| Sahih | Râvileri dürüst ve hafızası sağlam olan, senedi kesintisiz, başka güvenilir rivayetlere aykırı ve gizli kusurlu olmayan hadis |
| Hasen | Sahih hadisin şartlarını taşıyan, ancak râvisinin hafızası bir ölçüde zayıf olan hadis |
| Zayıf | Sahih ve hasen hadisin şartlarını taşımayan rivayet |
| Mevzû | Uydurulup Hz. Peygamber’e nispet edilen söz |
Maddeye göre mevzû rivayet aslında hadis değildir: yalancılar tarafından uydurulup Hz. Peygamber’e nispet edilmiştir.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre en tanınmış altı hadis kitabı “Kütüb-i Sitte” adıyla anılır: Buhârî ve Müslim’in “el-Câmiu’s-sahîh” adlı eserleri ile Ebû Dâvûd, Tirmizî, Nesâî ve İbn Mâce’nin “Sünen”leri. İmam Mâlik’in “Muvatta”ı ve Ahmed b. Hanbel’in “Müsned”i de temel kaynaklar arasındadır.
Ayrıntısı için Kütüb-i Sitte Nedir? Altı Hadis Kitabı yazımıza bakabilirsiniz.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre kudsî hadis, Hz. Peygamber’in “Allah şöyle buyurdu” gibi ifadelerle aktardığı, anlamının Allah tarafından bildirildiği kabul edilen hadistir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hz. Peygamber’in sözleri, davranışları ve takrirleridir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre iki kelime çoğu zaman eş anlamlı kullanılmıştır; kapsamları konusunda âlimler arasında görüş farkları vardır.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre râvileri dürüst ve hafızası sağlam olan, senedi kesintisiz, başka güvenilir rivayetlere aykırı ve gizli kusurlu olmayan hadistir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre sahih ve hasen hadisin şartlarını taşımayan rivayettir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre hadislerin resmî olarak toplanmasını halife Ömer b. Abdülazîz başlatmış, bu emri ilk uygulayan İbn Şihâb ez-Zührî olmuştur.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hz. Peygamber’in “Allah şöyle buyurdu” diyerek aktardığı hadistir.
İlgili sayfalar
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir