Anasayfa

Giriş/Üye

Hesap No

Bağış Yap

Sepetim

2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.

T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307

  • Adres: Kısıklı, Yıldıran Sk. No:5, 34696 Üsküdar/İstanbul
  • Çağrı Merkezi: 0216 344 58 51
  • Whatsapp Hattı: 0552 392 58 51 - 0552 393 58 51
  • E-Mail Adresi: [email protected]

T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307

  • Adres: Kısıklı, Yıldıran Sk. No:5, 34696 Üsküdar/İstanbul
  • Çağrı Merkezi: 0216 344 58 51
  • Whatsapp Hattı: 0552 392 58 51 - 0552 393 58 51
  • E-Mail Adresi: [email protected]

Sünnet Nedir? Anlamı, Çeşitleri ve Dindeki Yeri

· Ayet ve Hadislerle Değerler · 3 dk okuma

Sünnet, sözlükte izlenen yol anlamına gelir. Dinî bir terim olarak Hz. Peygamber’in sözlerini, fiillerini ve onaylarını; fıkıhta ise farz ya da vâcip olmaksızın yapılması istenen fiilleri ifade eder. Bu yazıda sünnetin anlamını, çeşitlerini ve dindeki yerini kaynağıyla bulabilirsiniz.

  • Sözlük anlamıİzlenen yol, yöntem
  • ÇeşitleriSöz, fiil ve onay
  • HadisBuhârî, Nikâh, hadis no: 5063

Sünnet ne demek?

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre sünnet sözlükte “izlenen yol, yöntem, örnek alınan uygulama, örf ve gelenek” anlamlarına gelir. Ansiklopedideki maddelere göre kelime, ilim dallarında şu anlamlarda kullanılır:

AlanSünnetin anlamı
Fıkıh usulü (delil olarak)Şer‘î delillerin ikincisi; Hz. Peygamber’in sözleri, fiilleri ve onayları
Hadis ilmiHadis âlimlerinin çoğunluğuna göre hadisle eş anlamlı
Kelâm ilmiHz. Peygamber’in ve ashabının inançta ve amelde izlediği yol
Fıkıh usulü (hüküm olarak)Vâcip derecesinde olmaksızın yapılması dinen istenen fiil

Türkçe’de “sünnet” kelimesi erkek çocukların sünnet edilmesi için de kullanılır. İslâm Ansiklopedisi’nde bu konu ayrı bir maddede ele alınır ve Arapça karşılığının “hıtân” olduğu belirtilir. Bu gelenekle ilgili Kirve Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.

Sünnetin çeşitleri: söz, fiil ve onay

İslâm Ansiklopedisi’nde sünnet üç kısımda ele alınır:

ÇeşitAçıklama
Kavlî sünnetHz. Peygamber’in sözleri
Fiilî sünnetHz. Peygamber’in fiilleri; maddede namazın nasıl kılınacağını gösteren uygulamalar örnek verilir
Takrîrî sünnetHz. Peygamber’in gördüğü ya da duyduğu bir davranış karşısında onay sayılabilecek tavrı

Maddeye göre hadis âlimlerinin çoğunluğu sünneti hadisle eş anlamlı kabul eder. Hadis kavramı için Hadis Nedir?, hadis kitapları için Kütüb-i Sitte Nedir? yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kur’an’da Hz. Peygamber’e uymak

İslâm Ansiklopedisi’nde sünnetin dindeki yerine işaret eden ayetler arasında şu iki ayet de anılır:

Ayet-i Kerime

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا

“Andolsun, Allah’ın Resûlü’nde sizin için; Allah’a ve ahiret gününe kavuşmayı uman ve Allah’ı çokça anan kimseler için güzel bir örnek vardır.”

Ahzâb, 33/21

Ayet-i Kerime

قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

“De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana uyun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir.”

Âl-i İmrân, 3/31

Enes b. Mâlik’in anlattığına göre üç kişi Hz. Peygamber’in hanımlarının evlerine gelip onun ibadetini sormuş; öğrendiklerini az bulunca biri geceleri hep namaz kılacağını, biri hep oruç tutacağını, biri de hiç evlenmeyeceğini söylemişti. Hz. Peygamber onlara şöyle buyurdu:

Hadis-i Şerif

أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لأَخْشَاكُمْ لِلَّهِ وَأَتْقَاكُمْ لَهُ، لَكِنِّي أَصُومُ وَأُفْطِرُ، وَأُصَلِّي وَأَرْقُدُ وَأَتَزَوَّجُ النِّسَاءَ، فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي

“Allah’a yemin ederim ki ben, aranızda Allah’tan en çok korkan ve O’na karşı gelmekten en çok sakınanınızım. Bununla birlikte oruç tutarım, tutmadığım da olur; namaz kılarım, uyurum da; kadınlarla evlenirim. Kim benim sünnetimden yüz çevirirse benden değildir.”

Buhârî, Nikâh, hadis no: 5063

Sünnetin Kur’an karşısındaki yeri

İslâm Ansiklopedisi’ne göre sünnetteki hükümler Kur’an’daki hükümlerle karşılaştırıldığında dört durum ortaya çıkar. Maddede bunlardan üçü için şu örnekler verilir:

DurumMaddede verilen örnek
Kur’an’daki hükmü desteklerGönül hoşnutluğu olmadan başkasının malının helâl olmayacağını bildiren hadis (Nisâ suresinin 29. ayetiyle aynı yöndedir)
Kur’an’daki hükmü açıklarNamaz vakitlerini bildiren hadisler (“Namazı kılın” emrini açıklar)
Kur’an’da yer almayan bir konuda hüküm koyarNinenin mirastaki payı ve fitre (sadaka-i fıtır)

Maddede dördüncü durum olarak nesih (bir hükmün kaldırılması) anılır.

Fıkıhta sünnet: müekked ve gayri müekked

İslâm Ansiklopedisi’nin fıkıh usulü terimi olarak “Sünnet” maddesine göre sünnet, vâcip derecesinde olmaksızın yapılması dinen istenen fiildir. Maddede sünnetle ilgili şu ayrımlara yer verilir:

TürMaddedeki açıklama ve örnek
Sünnet-i hüdâBayram namazı, ezan, kamet ve cemaatle namaz
Sünnet-i zevâidYapılması güzel, terk edilmesinde sakınca bulunmayan sünnet; Hz. Peygamber’in yeme, içme ve giyinme gibi davranışlarına uymak
Müekked sünnetHz. Peygamber’in sürekli yaptığı, nadiren terk ettiği fiil; abdestte ağza ve buruna su vermek, sabah namazının farzından önceki iki rekât
Gayri müekked sünnetHz. Peygamber’in bazen yapıp bazen terk ettiği ibadet; ikindi ve yatsı namazının farzından önceki dörder rekât, pazartesi ve perşembe orucu
Sünnet-i aynBir kişinin ya da grubun yapmasıyla başkalarından düşmeyen sünnet; maddeye göre sünnetler genellikle böyledir
Sünnet-i kifâyeBir kişi ya da grup yerine getirince diğerlerinden istenmeyen sünnet; bir beldede bazı kişilerin ezan ve kamet okuması

Maddeye göre sünnet-i hüdâ ve sünnet-i zevâid ayrımını Hanefî usulcüleri benimsemiştir. Şâfiî usulcüsü Şîrâzî’ye göre ise sünnet, mendup, müstehap, nâfile ve tatavvu eş anlamlı terimlerdir.

Maddede, müekked sünneti terk eden kişinin cezayı hak etmediği, bununla birlikte kınanmayı hak ettiği belirtilir. Sabah namazının sünneti hakkında Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

Hadis-i Şerif

رَكْعَتَا الْفَجْرِ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا

“Sabah namazının iki rekât sünneti, dünyadan ve dünyadaki her şeyden daha hayırlıdır.”

Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn, hadis no: 725

Sünnet namazlar için Namaz Kaç Rekât?, nafile namazlar için Nafile Namazlar Nelerdir? yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre sünnet sözlükte “izlenen yol, yöntem, örnek alınan uygulama, örf ve gelenek” anlamlarına gelir; fıkıh usulünde Hz. Peygamber’in sözleri, fiilleri ve onayları olarak tanımlanır.

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nde sünnet; söz (kavlî), fiil (fiilî) ve onay (takrîrî) olmak üzere üç kısımda ele alınır.

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre hadis âlimlerinin çoğunluğu sünneti hadisle eş anlamlı kabul eder.

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre müekked sünnet, Hz. Peygamber’in sürekli yaptığı, nadiren terk ettiği fiillerdir; abdestte ağza ve buruna su vermek ile sabah namazının farzından önceki iki rekât buna örnek verilir.

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre gayri müekked sünnet, Hz. Peygamber’in bazen yapıp bazen terk ettiği ibadetlerdir; ikindi ve yatsı namazının farzından önceki dörder rekât ile pazartesi ve perşembe orucu buna örnek verilir.

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre bir kişi ya da grup yerine getirince diğerlerinden istenmeyen sünnettir; bir beldede bazı kişilerin ezan ve kamet okuması buna örnek verilir.

Bu hadis Buhârî’nin ve Müslim’in “Nikâh” bölümlerinde geçer (Buhârî, Nikâh, hadis no: 5063; Müslim, Nikâh, hadis no: 1401).

Kaynaklar

  1. “Sünnet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Hz. Peygamber’in sünneti; Murteza Bedir, İlyas Çelebi): islamansiklopedisi.org.tr/sunnet--peygamber
  2. “Sünnet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (fıkıh usulü terimi; Ferhat Koca): islamansiklopedisi.org.tr/sunnet--hukum
  3. “Sünnet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (erkek çocukların sünneti; Salime Leyla Gürkan, Nebi Bozkurt): islamansiklopedisi.org.tr/sunnet--hitan
  4. Buhârî, Nikâh, hadis no: 5063; Müslim, Nikâh, hadis no: 1401; Salâtü’l-müsâfirîn, hadis no: 725.
SadakaSadakanızı ihtiyaç sahiplerine ulaştırabilirsiniz. Detaylı Bilgi Almak İçinWhatsApp Hattımız 0552 392 58 51

Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır

Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir

STK PRO