Anasayfa

Giriş/Üye

Hesap No

Bağış Yap

Sepetim

2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.

T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307

  • Adres: Kısıklı, Yıldıran Sk. No:5, 34696 Üsküdar/İstanbul
  • Çağrı Merkezi: 0216 344 58 51
  • Whatsapp Hattı: 0552 392 58 51 - 0552 393 58 51
  • E-Mail Adresi: [email protected]

T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307

  • Adres: Kısıklı, Yıldıran Sk. No:5, 34696 Üsküdar/İstanbul
  • Çağrı Merkezi: 0216 344 58 51
  • Whatsapp Hattı: 0552 392 58 51 - 0552 393 58 51
  • E-Mail Adresi: [email protected]

Îsâr Nedir? Kendinden Önce Kardeşini Düşünmek

· Ayet ve Hadislerle Değerler · 4 dk okuma

Îsâr, kişinin kendisi ihtiyaç içinde olsa bile elindeki imkânı başkasının ihtiyacı için kullanmasıdır. Kur’an-ı Kerim’de Haşr suresinin 9. ayetinde, hicret edenleri kendilerine tercih eden Medineli müminler övülür. Bu yazıda îsârın anlamını, ilgili ayet ve hadisi, cömertlikle ilişkisini kaynağıyla bulabilirsiniz.

  • Sözlük anlamıÜstün tutma, tercih etme
  • AyetHaşr, 59/9
  • HadisBuhârî, Menâkıbü’l-ensâr, hadis no: 3798

Îsâr ne demek?

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre îsâr sözlükte “bir şeyi veya bir kimseyi diğerine üstün tutma, tercih etme” anlamına gelir. Terim olarak, kişinin kendisi ihtiyaç içinde olsa bile elindeki imkânı başkasının ihtiyacı için kullanmasını ifade eder.

Aynı maddede Cürcânî’nin tanımı da aktarılır: Îsâr, kişinin başkasının yararını kendi yararına tercih etmesi ya da bir zararı önce ondan gidermesidir.

Kur’an’da îsâr

İslâm Ansiklopedisi’ne göre kelime Kur’an-ı Kerim’de dört ayette sözlük anlamıyla geçer (Yûsuf 12/91, Tâhâ 20/72, Nâziât 79/38, A‘lâ 87/16). Terim anlamına esas olan ayet ise Haşr suresinin 9. ayetidir; bu ayette Mekke’den hicret edenlere kucak açan Medineli müslümanlar (ensar) övülür.

Ayet-i Kerime

وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلَا يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ ۚ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

“Onlardan önce o yurda yerleşmiş ve imanı gönüllerine yerleştirmiş olanlar, kendilerine hicret edenleri severler; onlara verilenlerden dolayı içlerinde bir rahatsızlık duymazlar. Kendileri ihtiyaç içinde olsalar bile onları kendilerine tercih ederler. Kim nefsinin cimriliğinden korunursa, işte onlar kurtuluşa erenlerdir.”

Haşr, 59/9

Hicret ve ensar için Hicret Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.

Ayetin indiği olay: Resûlullah’ın misafiri

Buhârî’deki bir hadiste, ensardan bir ailenin Hz. Peygamber’in misafirini ağırlaması şöyle anlatılır:

Hadis-i Şerif

أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ إِلَى نِسَائِهِ فَقُلْنَ مَا مَعَنَا إِلاَّ الْمَاءُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْ يَضُمُّ، أَوْ يُضِيفُ هَذَا. فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ أَنَا. فَانْطَلَقَ بِهِ إِلَى امْرَأَتِهِ، فَقَالَ أَكْرِمِي ضَيْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ مَا عِنْدَنَا إِلاَّ قُوتُ صِبْيَانِي. فَقَالَ هَيِّئِي طَعَامَكِ، وَأَصْبِحِي سِرَاجَكِ، وَنَوِّمِي صِبْيَانَكِ إِذَا أَرَادُوا عَشَاءً. فَهَيَّأَتْ طَعَامَهَا وَأَصْبَحَتْ سِرَاجَهَا، وَنَوَّمَتْ صِبْيَانَهَا، ثُمَّ قَامَتْ كَأَنَّهَا تُصْلِحُ سِرَاجَهَا فَأَطْفَأَتْهُ، فَجَعَلاَ يُرِيَانِهِ أَنَّهُمَا يَأْكُلاَنِ، فَبَاتَا طَاوِيَيْنِ، فَلَمَّا أَصْبَحَ، غَدَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ضَحِكَ اللَّهُ اللَّيْلَةَ أَوْ عَجِبَ مِنْ فَعَالِكُمَا

“(Ebû Hüreyre anlatıyor:) Bir adam Hz. Peygamber’e geldi. Hz. Peygamber hanımlarına haber gönderdi; ‘Yanımızda sudan başka bir şey yok’ dediler. Bunun üzerine Resûlullah ‘Bu kişiyi kim misafir eder?’ buyurdu. Ensardan bir adam ‘Ben’ dedi ve onu evine, hanımının yanına götürdü. Hanımına ‘Resûlullah’ın misafirine ikram et’ dedi. Hanımı ‘Yanımızda çocuklarımın yiyeceğinden başka bir şey yok’ dedi. Adam ‘Yemeğini hazırla, kandilini yak; çocuklar akşam yemeği istediklerinde onları uyut’ dedi. Kadın yemeğini hazırladı, kandilini yaktı, çocuklarını uyuttu; sonra kandili düzeltiyormuş gibi kalkıp onu söndürdü. İkisi de misafire kendileri de yiyormuş gibi göründüler ve geceyi aç geçirdiler. Sabah olunca adam Resûlullah’ın yanına gitti. Resûlullah ‘Allah bu gece ikinizin yaptığından hoşnut oldu’ buyurdu.”

Buhârî, Menâkıbü’l-ensâr, hadis no: 3798

Hadisin devamında, bu olay üzerine Haşr suresinin 9. ayetindeki “Kendileri ihtiyaç içinde olsalar bile onları kendilerine tercih ederler” ifadesinin indiği bildirilir (Buhârî, Menâkıbü’l-ensâr, hadis no: 3798).

Îsâr ile cömertlik arasındaki fark

İslâm Ansiklopedisi’nde Kuşeyrî’nin cömertliği üç dereceye ayırdığı aktarılır:

DereceKuşeyrî’ye göre
SehâKişinin elindekinin en çok yarısını başkasına ikram etmesi
CûdElindekinin çoğunu vermesi
Îsârİmkânlarının tamamını başkaları için kullanması

Maddeye göre Gazzâlî de cömertliğin en yüksek derecesinin îsâr olduğunu belirtir. Cömertlikle ilgili hadisler için Cömertlik, İyilik ve Merhamet ile İlgili Hadisler yazımıza bakabilirsiniz.

Îsârın ölçüsü

İslâm Ansiklopedisi’nde çoğunluğun görüşü şöyle aktarılır: Yoksulluğa sabredebilen kişi için îsâr uygundur; sabredemeyip şikâyet edecek ya da başkalarına el açacak kişi için ise malını elinde tutmak daha hayırlıdır.

Maddede, Hz. Peygamber’in elindekinin tamamını verip sonra başkalarından yardım isteyen kişiyi kınadığı da kaydedilir (Dârimî, “Zekât”, 25).

Can ile îsâr

İslâm Ansiklopedisi’nde can ile îsârdan da söz edilir. Maddede, Uhud Gazvesi’nde bazı sahâbîlerin Hz. Peygamber’i korumak için canlarını ortaya koyması buna örnek gösterilir; Ebû Talha’nın Hz. Peygamber’e siper olması bunlardan biridir (Müsned, III, 265, 286; Buhârî, “Cihâd”, 80, “Menâkıbü’l-ensâr”, 18). Maddede, can ile îsârın mal ile îsârdan daha faziletli olduğunun belirtildiği de aktarılır.

Yardımlaşmayla ilgili ayet ve hadisler için Yardımlaşma ile İlgili Ayetler ve Hadisler, infak için İnfak Nedir? İnfak ile İlgili Ayetler yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre îsâr sözlükte “bir şeyi veya bir kimseyi diğerine üstün tutma, tercih etme” anlamına gelir; terim olarak kişinin kendisi ihtiyaç içinde olsa bile elindeki imkânı başkasının ihtiyacı için kullanmasıdır.

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre îsârın terim anlamına esas olan ayet Haşr suresinin 9. ayetidir.

Buhârî’deki hadise göre ensardan bir sahâbî ile hanımı, evlerinde yalnız çocuklarının yiyeceği varken Hz. Peygamber’in misafirini ağırlamış, kendileri geceyi aç geçirmiştir. Hadiste, ayetteki “Kendileri ihtiyaç içinde olsalar bile onları kendilerine tercih ederler” ifadesinin bunun üzerine indiği bildirilir (Buhârî, Menâkıbü’l-ensâr, hadis no: 3798).

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nde aktarıldığına göre Kuşeyrî, kişinin elindekinin en çok yarısını vermesine sehâ, çoğunu vermesine cûd, imkânlarının tamamını başkaları için kullanmasına îsâr der.

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nde çoğunluğun görüşü olarak, yoksulluğa sabredebilen kişi için îsârın uygun olduğu; sabredemeyip şikâyet edecek ya da başkalarına el açacak kişi için ise malını elinde tutmanın daha hayırlı olduğu aktarılır.

Kaynaklar

  1. “Îsâr”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Mustafa Çağrıcı): islamansiklopedisi.org.tr/isar--digerkamlik
  2. Buhârî, Menâkıbü’l-ensâr, hadis no: 3798.
SadakaSadakanızı ihtiyaç sahiplerine ulaştırabilirsiniz. Detaylı Bilgi Almak İçinWhatsApp Hattımız 0552 392 58 51

Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır

Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir

STK PRO