2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Ayet ve Hadislerle Değerler · 3 dk okuma
Kul hakkı, insanların canı, malı, onuru ve manevî değerleri üzerindeki haklarıdır. Bu yazıda kul hakkının anlamını, hangi hakları kapsadığını, Hz. Peygamber’in “müflis” hadisini ve helalleşmeyi Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne dayanarak bulabilirsiniz.
İçindekiler
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre kul hakkına girmek, insanların maddî ve manevî haklarına zarar vermek ve dinin, ahlâkın ve hukukun gerektirdiğini yerine getirmemektir.
Madde, Allah hakkını Allah’ın emrine saygı, kul hakkını ise Allah’ın yarattıklarına şefkat olarak açıklar; kul haklarına uymanın geniş anlamda Allah hakkının içinde görüldüğünü de belirtir.
İslâm Ansiklopedisi’nde kul hakkının kapsamına giren haklar şöyle sayılır:
Maddeye göre zimmet, karaborsacılık ve idarî baskı gibi toplumun maddî ve manevî haklarına zarar veren işler de kul hakkına girmek sayılmıştır.
كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ دَمُهُ وَمَالُهُ وَعِرْضُهُ
“Her Müslümanın kanı, malı ve onuru diğer Müslümana haramdır.”
Müslim, Birr, hadis no: 2564
Hz. Peygamber sahâbîlere “Müflis kimdir, bilir misiniz?” diye sormuş; onlar “Bizce müflis, parası ve malı olmayan kimsedir” demiştir. Bunun üzerine şöyle buyurmuştur:
إِنَّ الْمُفْلِسَ مِنْ أُمَّتِي يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِصَلاَةٍ وَصِيَامٍ وَزَكَاةٍ وَيَأْتِي قَدْ شَتَمَ هَذَا وَقَذَفَ هَذَا وَأَكَلَ مَالَ هَذَا وَسَفَكَ دَمَ هَذَا وَضَرَبَ هَذَا فَيُعْطَى هَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ وَهَذَا مِنْ حَسَنَاتِهِ فَإِنْ فَنِيَتْ حَسَنَاتُهُ قَبْلَ أَنْ يُقْضَى مَا عَلَيْهِ أُخِذَ مِنْ خَطَايَاهُمْ فَطُرِحَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ طُرِحَ فِي النَّارِ
“Ümmetimin müflisi, kıyamet günü namaz, oruç ve zekâtla gelen; ama şuna sövmüş, buna iftira etmiş, şunun malını yemiş, bunun kanını dökmüş, şunu dövmüş olarak gelen kimsedir. Bu yüzden iyiliklerinden şuna verilir, buna verilir. Üzerindeki haklar ödenmeden iyilikleri tükenirse onların günahlarından alınıp ona yüklenir; sonra o kişi ateşe atılır.”
Müslim, Birr, hadis no: 2581
İslâm Ansiklopedisi kul hakkı konusunda bu hadisleri kaynak gösterir (Müslim, Birr 32 ve 59).
مَنْ كَانَتْ لَهُ مَظْلَمَةٌ لأَحَدٍ مِنْ عِرْضِهِ أَوْ شَىْءٍ فَلْيَتَحَلَّلْهُ مِنْهُ الْيَوْمَ، قَبْلَ أَنْ لاَ يَكُونَ دِينَارٌ وَلاَ دِرْهَمٌ، إِنْ كَانَ لَهُ عَمَلٌ صَالِحٌ أُخِذَ مِنْهُ بِقَدْرِ مَظْلَمَتِهِ، وَإِنْ لَمْ تَكُنْ لَهُ حَسَنَاتٌ أُخِذَ مِنْ سَيِّئَاتِ صَاحِبِهِ فَحُمِلَ عَلَيْهِ
“Kimin üzerinde bir başkasının onuruna ya da başka bir şeyine ilişkin hakkı varsa, dinarın ve dirhemin bulunmayacağı gün gelmeden önce bugün onunla helalleşsin. O gün kişinin iyi bir ameli varsa, yaptığı haksızlık kadarı ondan alınır; iyilikleri yoksa hak sahibinin günahlarından alınıp ona yüklenir.”
Buhârî, Mezâlim, hadis no: 2449
İslâm Ansiklopedisi’ne göre kul hakkıyla ilgili bir tövbenin kabulü için hakkın sahibine ödenmesi ya da onun rızasının alınması gerekir.
Borç ve ödeme konusunda Karz-ı Hasen Nedir?, dil ile işlenen haksızlıklar için Gıybet Nedir? yazılarımıza bakabilirsiniz.
İslâm Ansiklopedisi’nin “Kul Hakkı” maddesinde anılan ayetlerden bazıları şunlardır: Bakara Suresi 279. ve 282. ayetler, Nisâ Suresi 58. ve 135. ayetler, Mâide Suresi 8. ayet, En‘âm Suresi 152. ayet, Hûd Suresi 85. ayet, Hucurât Suresi 11–12. ayetler ve Mâûn Suresi 2–3. ayetler.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre kul hakkına girmek, insanların maddî ve manevî haklarına zarar vermek ve dinin, ahlâkın ve hukukun gerektirdiğini yerine getirmemektir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nde can ve beden, namus ve manevî kişilik, inanç ve yaşayış, mal ve aile fertlerine ilişkin haklar ile topluma ait haklar sayılır.
Hz. Peygamber, kıyamet günü ibadetleriyle gelen ama insanlara haksızlık etmiş olan kişiyi “müflis” olarak tanımlamıştır (Müslim, Birr, hadis no: 2581).
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre tövbenin kabulü için hakkın sahibine ödenmesi ya da onun rızasının alınması gerekir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre toplumun maddî ve manevî haklarına zarar veren işler de kul hakkına girmek sayılmıştır.
İlgili sayfalar
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir