2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Ayet ve Hadislerle Değerler · 2 dk okuma
Gıybet, bir kimseyi arkasından, hoşlanmayacağı bir şeyle anmaktır. Hz. Peygamber gıybeti ve iftiradan farkını bir hadisinde açıklamıştır. Bu yazıda gıybetin anlamını, Kur’an’daki yerini, gıybet sayılmayan durumları ve tövbesini Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne dayanarak bulabilirsiniz.
İçindekiler
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre gıybet, “uzaklaşmak, gözden kaybolmak, gizli kalmak” anlamlarındaki kökten türemiştir. Terim olarak genellikle bir kimseyi kötü sözlerle anmayı anlatır.
Hz. Peygamber sahâbîlere “Gıybet nedir, bilir misiniz?” diye sormuş, sonra şöyle tanımlamıştır:
ذِكْرُكَ أَخَاكَ بِمَا يَكْرَهُ
“Kardeşini, hoşlanmayacağı bir şeyle anmandır.”
Müslim, Birr, hadis no: 2589
Bunun üzerine “Söylediğim şey kardeşimde varsa ne dersin?” diye sorulmuş, Hz. Peygamber şu cevabı vermiştir:
إِنْ كَانَ فِيهِ مَا تَقُولُ فَقَدِ اغْتَبْتَهُ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهِ فَقَدْ بَهَتَّهُ
“Söylediğin şey onda varsa gıybetini etmiş olursun; yoksa ona iftira etmiş olursun.”
Müslim, Birr, hadis no: 2589
İslâm Ansiklopedisi gıybetin tanımı için bu hadisi kaynak gösterir (Müslim, Birr 70; Tirmizî, Birr 23).
İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hucurât Suresi’nin 12. ayetinde zanna dayanarak hüküm vermek, insanların gizli kusurlarını araştırmak ve gıybet etmek yasaklanır; gıybet, ölmüş kardeşinin etini yemeye benzetilir.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre âlimler gıybetin haram olduğunda görüş birliği içindedir.
İslâm Ansiklopedisi’nde şu durumların gıybet sayılmadığı belirtilir:
Maddeye göre belirli bir kişiyi kastetmeden genel olarak kötülüklerden söz etmek de gıybet sayılmaz.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre gıybeti dinlemek de haramdır. Maddede, zarar ihtimali yoksa gıybet edene sözle ya da davranışla engel olunması; bu mümkün değilse En‘âm Suresi’nin 68. ayeti uyarınca o meclisin terk edilmesi gerektiği belirtilir.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre gıybetten tövbe etmek farzdır. Helalleşmenin gerekip gerekmediği âlimler arasında tartışılmıştır: maddenin aktardığına göre bir görüş yalnızca tövbeyi yeterli sayar; bir görüş tövbeyle birlikte o kişi için hayır dua edilmesini ister; âlimlerin çoğunluğu ise helalleşmenin de gerektiğini savunur.
Kul hakkı hakkında ayrıntı için Kul Hakkı Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Hz. Peygamber gıybeti, kişinin kardeşini hoşlanmayacağı bir şeyle anması olarak tanımlamıştır (Müslim, Birr, hadis no: 2589).
Aynı hadise göre söylenen şey o kişide varsa gıybet, yoksa iftira olur (Müslim, Birr, hadis no: 2589).
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hucurât Suresi’nin 12. ayetinde gıybet yasaklanır.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nde haksızlığı ilgili mercilere şikâyet etmek, fetva sormak ve insanları zarardan korumak gibi durumlar sayılır.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre tövbe farzdır; helalleşme konusunda âlimlerin çoğunluğu bunun da gerektiği görüşündedir, yalnız tövbeyi yeterli sayan görüş de vardır.
İlgili sayfalar
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir