2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Bağış Rehberi · 4 dk okuma
Öşür, toprak ürünlerinden verilen zekâttır; kelime “onda bir” anlamına gelir. Yağmur ya da nehir suyuyla sulanan ürünlerde onda bir, emek ve masrafla sulananlarda yirmide bir oranında verilir. Bu yazıda öşrün dayanağını, oranlarını, nisabını ve masrafların nasıl hesaplandığını kaynağıyla bulabilirsiniz.
İçindekiler
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre öşür, sözlükte “onda bir” anlamına gelen Arapça “uşr” kelimesinden gelir. Fıkıh terimi olarak toprak ürünlerinden alınan zekâtı anlatır.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığında da öşür, tarım ürünlerinden verilen zekât olarak tanımlanır ve bu hükmün Kur’an ve sünnetle sabit olduğu belirtilir.
İki kaynakta da Bakara Suresi’nin 267. ve En‘âm Suresi’nin 141. ayetleri dayanak olarak anılır. İslâm Ansiklopedisi’ne göre Bakara 267. ayette yerden çıkarılan ürünlerden infak edilmesi, En‘âm 141. ayette ise hasat günü ürünün hakkının verilmesi emredilir.
فِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ وَالْعُيُونُ أَوْ كَانَ عَثَرِيًّا الْعُشْرُ، وَمَا سُقِيَ بِالنَّضْحِ نِصْفُ الْعُشْرِ
“Yağmurun ve kaynakların suladığı ya da kendiliğinden sulanan toprakların ürününde onda bir, emekle sulananlarda yirmide bir vardır.”
Buhârî, Zekât 55
| Sulama | Oran |
|---|---|
| Yağmur ya da nehir suyuyla, masrafsız sulanan | Onda bir (%10) |
| Kova, dolap ve benzeri araçlarla, emek ve masrafla sulanan | Yirmide bir (%5) |
İslâm Ansiklopedisi’ne göre hem doğal yolla hem emekle sulanan arazide fakihlerin çoğunluğu oranı yüzde yedi buçuk olarak belirler; Hanefîlere göre iki sulama biçimi eşitse yirmide bir uygulanır.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre bu konu tartışmalıdır. Kitapçık, gübre, ilaç ve mazot gibi masrafların hesaba katılmasını daha uygun bulur ve hesabı şöyle açıklar:
İslâm Ansiklopedisi’nde de masrafların hesaptan düşülüp düşülmeyeceğinin tartışmalı olduğu belirtilir.
Mezhepler bu konuda farklı görüştedir. İslâm Ansiklopedisi’ne göre Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezhepleri ile Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed, toprak ürünlerinde beş vesk nisabını şart koşar; Ebû Hanîfe’ye göre ise nisap aranmaz, ürün az da olsa öşre tabidir.
Kurul’un kitapçığında buğday, arpa, mısır ve pirinç gibi saklanabilen ürünlerde nisap beş vesk olarak verilir; bu miktar buğdayda yaklaşık 653 kilogramdır.
Beş vesk ölçüsü hadise dayanır: Hz. Peygamber beş veskten az üründe sadaka (zekât) olmadığını bildirmiştir (Buhârî, Zekât, hadis no: 1447).
İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hanefî âlimlere göre toprak ürünlerinde bir yıl geçmesi şartı aranmaz; yılda kaç kez ürün alınırsa her hasatta öşür verilir. Öşür, ekinlerde harman zamanı, meyvelerde toplama zamanı verilir.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre öşrü verilmiş ürün, paraya çevrilmedikçe ambarda ne kadar kalırsa kalsın yeniden öşre tabi olmaz. Ürün satılırsa elde edilen para, diğer nakit mallarla birlikte zekât hesabına girer.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre çoğunluğun görüşünde kiraya verilen tarlanın öşrü kiracıya aittir; çünkü öşür tarlanın değil ürünün hakkıdır. Ortakçılıkta taraflar kendi payları oranında öşür verir. Bedelsiz olarak başkasına ekmesi için verilen tarlanın öşrü de tarlayı kullanana aittir.
İslâm Ansiklopedisi’nin aktardığına göre Ebû Hanîfe, kiraya verilen arazide öşrün toprak sahibinden alınacağı görüşündedir.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre öşür, zekâtın bir türüdür ve zekâtın verildiği yerlere verilir. Zekâtın verileceği kimseler için Zekât Kimlere Verilir? Sekiz Sınıf yazımıza bakabilirsiniz.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre öşür, toprak ürünlerinden alınan zekâttır; kelime “onda bir” anlamına gelir.
Hz. Peygamber, yağmur ve kaynak suyuyla sulanan ürünlerde onda bir, emekle sulananlarda yirmide bir olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Zekât 55).
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre masraflar düşüldükten sonra kalan ürün üzerinden onda bir, masraflar düşülmeden verilecekse yirmide bir oranında öşür verilir; masraflar düşüldükten sonra kalan ürünün nisaba ulaşması gerekir.
Kurul’un kitapçığında saklanabilen ürünlerde nisap beş vesk olarak verilir; bu, buğdayda yaklaşık 653 kilogramdır. İslâm Ansiklopedisi’ne göre Ebû Hanîfe nisap aramaz.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre çoğunluğun görüşünde öşür kiracıya aittir.
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun “Zekât – Sıkça Sorulanlar” kitapçığına göre öşrü verilmiş ürün paraya çevrilmedikçe yeniden öşre tabi olmaz.
İlgili sayfalar
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir