2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Sahadan ve Dernek · 4 dk okuma
Sivil toplum kuruluşu (STK), insanların ortak bir amaç için gönüllü olarak kurduğu, kazanç paylaşmayı amaçlamayan örgütlenmedir. Türkiye’de en yaygın iki biçimi dernek ve vakıftır. Bu yazıda derneğin ve vakfın tanımını, nasıl kurulduklarını ve aralarındaki farkları Türk Medenî Kanunu ile Dernekler Kanunu’na dayanarak bulabilirsiniz.
İçindekiler
Oral Karakaya’nın Türkiye’de dernekleşmeyi inceleyen makalesinde sivil toplum, gönüllülük esasıyla kamu hizmeti üreten örgütlenmeler olarak tanımlanır; dernekler, vakıflar, sendikalar ve meslek kuruluşları bu çerçevede sayılır. Aynı makalede sivil toplumun, kamu ve özel sektörün yanında “üçüncü sektör” olarak da nitelendirildiği belirtilir.
Yardım alanında çalışan kuruluşların büyük bölümü dernek ya da vakıf olarak kurulur. İkisinin tanımı Türk Medenî Kanunu’nda yer alır.
Türk Medenî Kanunu’nun 56. maddesine göre dernek; gerçek veya tüzel en az yedi kişinin, kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğudur. Aynı maddeye göre hukuka veya ahlâka aykırı amaçlarla dernek kurulamaz.
Türk Medenî Kanunu’nun 101. maddesine göre vakıf; gerçek veya tüzel kişilerin yeterli mal ve hakları belirli ve sürekli bir amaca özgülemesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip mal topluluğudur.
İslâm geleneğinde kalıcı hayır anlayışı için Sadaka-i Câriye Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
| Dernek | Vakıf | |
|---|---|---|
| Temel unsuru | Kişi topluluğu (m. 56) | Mal topluluğu (m. 101) |
| Kuruluş | En az yedi kişi; bildirim ve tüzüğün mülkî amire verilmesi (m. 56, 59) | Resmî senet ya da ölüme bağlı tasarruf; mahkeme siciline tescil (m. 102) |
| Temel belgesi | Tüzük (m. 58) | Vakıf senedi (m. 106) |
| Zorunlu organları | Genel kurul, yönetim kurulu, denetim kurulu (m. 72) | Yönetim organı (m. 109) |
| Denetim | İç denetim ve mülkî idare denetimi (Dernekler Kanunu, m. 9 ve 19) | Vakıflar Genel Müdürlüğü ve üst kuruluşlar (m. 111) |
Tablodaki madde numaraları, ayrıca belirtilmedikçe Türk Medenî Kanunu’na aittir.
5253 sayılı Dernekler Kanunu’na göre:
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kanun metinleri zaman içinde değişebilir; güncel metin için Mevzuat Bilgi Sistemi’ne bakılmalıdır.
İnsanların ortak bir amaç için gönüllü olarak kurduğu, kazanç paylaşmayı amaçlamayan örgütlenmedir. Türkiye’de en yaygın biçimleri dernek ve vakıftır.
Türk Medenî Kanunu’nun 56. maddesine göre en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, kazanç paylaşma dışında ortak bir amaç için kurduğu, tüzel kişiliğe sahip kişi topluluğudur.
Türk Medenî Kanunu’nun 101. maddesine göre mal ve hakların belirli ve sürekli bir amaca özgülenmesiyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip mal topluluğudur.
Türk Medenî Kanunu’na göre dernek bir kişi topluluğu, vakıf ise bir mal topluluğudur. Dernek en az yedi kişinin bildirimiyle, vakıf ise resmî senet ya da ölüme bağlı tasarrufla ve mahkeme siciline tescille kurulur (m. 56, 59, 101, 102).
Türk Medenî Kanunu’nun 56. maddesine ve Dernekler Kanunu’nun 2. maddesine göre en az yedi gerçek veya tüzel kişiyle kurulur.
Dernekler Kanunu’na göre derneklerde iç denetim esastır (m. 9); gerekli görülen hâllerde İçişleri Bakanı ya da mülkî idare amiri, dernekleri kamu görevlilerine denetletebilir (m. 19).
Dernekler Kanunu’nun 27. maddesine göre en az bir yıldır faaliyette bulunan ve faaliyetleri topluma yarar sağlayacak nitelikte olan derneklere Cumhurbaşkanı kararıyla verilen statüdür.
İlgili sayfalar
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir