2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Namaz ve İbadet · 3 dk okuma
Teyemmüm, su bulunmadığında ya da kullanılamadığında, elleri temiz toprağa sürüp yüzü ve kolları meshetmektir; abdestin ve guslün yerini tutar. Dayanağı Mâide Suresi’nin 6. ve Nisâ Suresi’nin 43. ayetleridir. Bu yazıda teyemmümün hangi durumlarda ve nasıl yapıldığını kaynağıyla bulabilirsiniz.
İçindekiler
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre teyemmüm, su bulunmadığında ya da kullanılamadığında, hükmî kirliliği gidermek için iki eli temiz toprağa ya da yer cinsinden bir maddeye sürüp yüzü ve kolları meshetmektir. Dayanağı Mâide Suresi’nin 6. ve Nisâ Suresi’nin 43. ayetleridir.
Maddeye göre teyemmüm ayeti, bir sefer dönüşünde Hz. Âişe’nin gerdanlığının kaybolması üzerine konaklanan yerde su bulunamayınca inmiştir.
وَجُعِلَتْ لِيَ الأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا، فَأَيُّمَا رَجُلٍ مِنْ أُمَّتِي أَدْرَكَتْهُ الصَّلاَةُ فَلْيُصَلِّ
“Yeryüzü bana mescid ve temizlik aracı kılındı. Ümmetimden kim bir namaz vaktine erişirse (bulunduğu yerde) namazını kılsın.”
Buhârî, Teyemmüm, hadis no: 335
İslâm Ansiklopedisi’nin Hanefî ve Şâfiî mezheplerine göre anlattığı yapılış şöyledir:
Maddeye göre Hanefîlerde elleri yere vururken parmakları açmak ve vurduktan sonra elleri silkelemek sünnettir; parmak aralarını sıvazlamak Hanefî ve Mâlikîlere göre vâciptir.
Ammâr b. Yâsir, cünüp olup su bulamadığı bir yolculukta toprakta yuvarlandığını Hz. Peygamber’e anlatınca şu cevabı almıştır:
إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا. فَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِكَفَّيْهِ الأَرْضَ، وَنَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ
“Sana şöyle yapman yeterdi. (Hz. Peygamber böyle deyip avuçlarını yere vurdu, onlara üfledi, sonra onlarla yüzünü ve ellerini meshetti.)”
Buhârî, Teyemmüm, hadis no: 338
İslâm Ansiklopedisi’ne göre teyemmümü mubah kılan başlıca durumlar şunlardır:
Maddeye göre Hanefîlerin çoğu, şiddetli soğuğu yalnız gusül gerektiren durumda (cünüplükte) özür sayar.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre elleri yere vurmak ve yüz ile kolları meshetmek bütün mezheplerde teyemmümün rüknüdür. Niyet, çoğunluğa göre rükün, Hanefîlere göre şarttır.
| Mezhep | Kaç vuruş? | Kollar nereye kadar? |
|---|---|---|
| Hanefî ve Şâfiî | İki vuruş farzdır: biri yüz, diğeri kollar için | Dirseklere kadar |
| Mâlikî ve Hanbelî | Birinci vuruş farz, ikincisi sünnettir | Bileklere kadar farz, dirseklere kadar sünnet |
Tablo İslâm Ansiklopedisi’nin “Teyemmüm” maddesine dayanır.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre Ebû Hanîfe; toprak, taş, kireç, toprak duvar gibi yer cinsinden her maddeyle teyemmüm yapılabileceği, elde toz kalmasının şart olmadığı görüşündedir. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine ve Ebû Yûsuf’a göre yalnız, vurulduğunda elde toz bırakan temiz toprakla yapılır. Maddeye göre ahşap, ot, metal ve camla teyemmüm yapılmaz.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre abdesti ve guslü bozan her şey teyemmümü de bozar. Ayrıca abdeste yetecek kadar suyun bulunması ya da suyu kullanmaya engel olan özrün (hastalık, tehlike, soğuk) ortadan kalkması teyemmümü bozar.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hanefîler teyemmümü suyun yerini tutan mutlak bir bedel sayar; teyemmüm su bulunana kadar hükmî kirliliği kaldırır. Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise teyemmümle hükmî kirlilik kalkmaz, yalnızca namaz kılmak mubah olur. Aşağıdaki fark bu ayrıma dayanır:
| Mezhep | Görüş |
|---|---|
| Hanefî | Teyemmüm, su bulunana kadar geçerlidir; onunla istenildiği kadar namaz kılınır. |
| Mâlikî ve Şâfiî | Her farz namaz için ayrı teyemmüm gerekir; bir farzla birlikte nâfileler kılınabilir. |
| Hanbelî | Vakit çıkmadıkça o vaktin namazı, kazâ ve nâfile namazlar kılınabilir. |
Abdest için Abdest Nasıl Alınır?, gusül için Gusül Abdesti Nasıl Alınır? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre su bulunmadığında ya da kullanılamadığında, elleri temiz toprağa sürüp yüzü ve kolları meshetmektir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nin Hanefî ve Şâfiî mezheplerine göre aktardığı yapılışta niyet ve besmeleden sonra eller toprağa vurulup yüz meshedilir; ikinci kez vurulup kollar dirseklerle birlikte meshedilir. Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde birinci vuruş farz, ikincisi sünnettir; kolları bileklere kadar meshetmek farzdır.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre su bulunmadığında, hastalık ya da hastalanma korkusu olduğunda, suya ulaşmayı engelleyen bir tehlike bulunduğunda ve eldeki su yalnız içmeye yettiğinde yapılır.
Ammâr b. Yâsir’in hadisinde cünüp olan kişi için teyemmümün yeterli olduğu bildirilir (Buhârî, Teyemmüm, hadis no: 338). Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hanefîler teyemmümün su bulunana kadar hükmî kirliliği kaldırdığı, diğer üç mezhep ise yalnızca namaz kılmayı mubah kıldığı görüşündedir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre abdesti ve guslü bozan her şey ile abdeste yetecek suyun bulunması ya da özrün ortadan kalkması teyemmümü bozar.
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir