2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Ramazan ve Oruç · 3 dk okuma
Mukabele, Ramazan ayında Kur’an’ın bir okuyucu tarafından okunup cemaatin onu takip ederek hatim indirmesi geleneğidir. Bu gelenek, Cebrâil’in her Ramazan’da Hz. Peygamber ile Kur’an’ı karşılıklı okumasına dayanır. Bu yazıda mukabelenin anlamını, dayanağını ve nasıl yapıldığını kaynağıyla bulabilirsiniz.
İçindekiler
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre mukabele sözlükte “iki şeyi birbiriyle karşılaştırmak” anlamına gelir. Terim olarak Ramazan’da ve üç aylarda Kur’an’ın okunup dinleyenlerce takip edilerek hatmedilmesi geleneğini ifade eder.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre bu gelenek, Cebrâil’in Ramazan gecelerinde Hz. Peygamber’e gelerek o güne kadar inen ayetleri onunla karşılıklı okumasına dayanır.
كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَجْوَدَ النَّاسِ، وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ، وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ، فَلَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنَ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ
“Resûlullah insanların en cömerdiydi. En cömert olduğu zaman da Ramazan’da Cebrâil’in kendisiyle buluştuğu zamandı. Cebrâil Ramazan’ın her gecesinde onunla buluşur, Kur’an’ı karşılıklı okurlardı. İşte o zaman Resûlullah, hayırda esen rüzgârdan daha cömert olurdu.”
Buhârî, Bed’ü’l-vahy, hadis no: 6 (Abdullah b. Abbas’ın anlatımı)
إِنَّ جِبْرِيلَ كَانَ يُعَارِضُنِي الْقُرْآنَ كُلَّ سَنَةٍ مَرَّةً، وَإِنَّهُ عَارَضَنِي الْعَامَ مَرَّتَيْنِ
“Cebrâil her yıl Kur’an’ı benimle bir kez karşılıklı okurdu; bu yıl ise iki kez okudu.”
Buhârî, Menâkıb, hadis no: 3624
Maddeye göre Hz. Peygamber’in vefatından önceki son Ramazan’da bu okuma iki kez yapılmış ve buna “arza-i ahîre” (son arz) denmiştir.
İslâm Ansiklopedisi’nde mukabele geleneği şöyle anlatılır:
Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 2027 yılı dinî günler listesine göre Ramazan 8 Şubat 2027 Pazartesi günü başlar.
وَمَا اجْتَمَعَ قَوْمٌ فِي بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ اللَّهِ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَيَتَدَارَسُونَهُ بَيْنَهُمْ إِلاَّ نَزَلَتْ عَلَيْهِمُ السَّكِينَةُ وَغَشِيَتْهُمُ الرَّحْمَةُ وَحَفَّتْهُمُ الْمَلاَئِكَةُ وَذَكَرَهُمُ اللَّهُ فِيمَنْ عِنْدَهُ
“Bir topluluk Allah’ın evlerinden birinde toplanıp Allah’ın kitabını okur ve aralarında müzakere ederse üzerlerine sekînet iner, onları rahmet kaplar, melekler çevrelerini kuşatır ve Allah onları katında bulunanların yanında anar.”
Müslim, Zikir, hadis no: 2699
خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ
“Sizin en hayırlınız, Kur’an’ı öğrenen ve öğretendir.”
Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân, hadis no: 5027
Ramazan’ın diğer ibadetleri için Ramazan Ayının Önemi, Teravih Namazı Nasıl Kılınır? ve İtikâf Nedir, Nasıl Yapılır? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre Ramazan’da ve üç aylarda Kur’an’ın okunup dinleyenlerce takip edilerek hatmedilmesi geleneğidir; kelime “karşılaştırmak” anlamına gelir.
Cebrâil’in Ramazan’ın her gecesinde Hz. Peygamber ile buluşup Kur’an’ı karşılıklı okumasına dayanır (Buhârî, Bed’ü’l-vahy, hadis no: 6).
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre Türkiye’de genellikle Ramazan’ın ilk günü başlar ve arefe günü yapılan dua ile tamamlanır.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nde mukabelenin camilerde, mescidlerde ve evlerde okunduğu, evlerde toplanarak mukabele dinlemenin yaygın bir gelenek olduğu belirtilir.
Hz. Peygamber, Cebrâil’in her yıl Kur’an’ı kendisiyle bir kez, vefat ettiği yıl ise iki kez karşılıklı okuduğunu bildirmiştir (Buhârî, Menâkıb, hadis no: 3624).
İlgili sayfalar
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir