2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Namaz ve İbadet · 4 dk okuma
Hatim, Kur’an-ı Kerim’i baştan sona okuyup bitirmektir. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre hatim indirmenin belli bir zamanı ve süresi yoktur; maddede sahâbîlerin hatim dualarında bulunduğu da aktarılır. Bu yazıda hatmin anlamını, süresini, âdâbını ve hatim duasını kaynağıyla bulabilirsiniz.
İçindekiler
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre “hatm” kelimesi sözlükte “örtmek, mühürlemek, bir şeyi tamamlayıp sonuna ulaşmak” anlamlarına gelir. Terim olarak Kur’an-ı Kerim’i baştan sona okuyup bitirmeye hatim denir.
Kur’an’ı öğrenmek ve öğretmek hakkında Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:
خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ
“Sizin en hayırlınız, Kur’an’ı öğrenen ve öğretendir.”
Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân, hadis no: 5027
Hatim, Kur’an-ı Kerim’in Fâtiha suresinden Nâs suresine kadar baştan sona okunmasıyla yapılır. İslâm Ansiklopedisi’ne göre hatim Nâs suresiyle tamamlandıktan sonra Fâtiha suresi ile Bakara suresinin ilk beş ayetinin okunması, yeni bir hatme başlangıç sayılır.
Maddede, Duhâ suresinden itibaren her surenin sonunda (bir görüşe göre başında) tekbir getirilmesi geleneğine de yer verilir. Bu uygulama, İbn Kesîr’in râvisi Bezzî’nin naklettiği bir rivayete dayanır (Hâkim, III, 304); maddede bu rivayetin hadis âlimlerince kabul görmediği, bununla birlikte geleneğin sürdüğü belirtilir.
Fâtiha suresi için Fâtiha Suresi yazımıza bakabilirsiniz.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre hatim indirmenin belli bir zamanı ve süresi yoktur. Maddede, Hz. Peygamber’in Kur’an’ı üç günden daha kısa sürede hatmeden kişinin okuduğunu anlamayacağını bildirdiği (Ebû Dâvûd, “Kırâat”, 1; Tirmizî, “Kırâat”, 13; İbn Mâce, “İkāmetü’s-salât”, 178), sahâbenin bir kısmının haftada bir, bir kısmının üç günde bir hatim indirdiği aktarılır.
Buhârî’deki bir hadiste Hz. Peygamber’in Abdullah b. Amr’a söyledikleri şöyle aktarılır:
اقْرَإِ الْقُرْآنَ فِي شَهْرٍ. قُلْتُ إِنِّي أَجِدُ قُوَّةً حَتَّى قَالَ فَاقْرَأْهُ فِي سَبْعٍ وَلاَ تَزِدْ عَلَى ذَلِكَ
“(Abdullah b. Amr anlatıyor:) Resûlullah bana ‘Kur’an’ı bir ayda oku’ buyurdu. ‘Daha fazlasına gücüm yeter’ dedim. Sonunda ‘Öyleyse onu yedi günde oku, bundan daha kısa sürede bitirme’ buyurdu.”
Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân, hadis no: 5054
İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hz. Peygamber ile Cebrâil, her Ramazan’da o güne kadar inen ayetleri karşılıklı okurlardı (Buhârî, “Fezâilü’l-Kur’ân”, 7).
إِنَّ جِبْرِيلَ كَانَ يُعَارِضُنِي الْقُرْآنَ كُلَّ سَنَةٍ مَرَّةً، وَإِنَّهُ عَارَضَنِي الْعَامَ مَرَّتَيْنِ
“Cebrâil her yıl Kur’an’ı benimle bir kez karşılıklı okurdu; bu yıl ise iki kez okudu.”
Buhârî, Menâkıb, hadis no: 3624
Maddeye göre müslümanlar Ramazan’da genellikle camilerde ve bazı evlerde Kur’an’ı okuyup dinleyerek hatim indirmeyi âdet edinmiştir. Bu gelenek için Mukabele Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
İslâm Ansiklopedisi’nde, Hz. Peygamber’in Kur’an’ı hatmeden kişinin kabul edilecek bir duası olduğunu bildirdiği ve kendisinin de hatimden sonra dua ettiği rivayet edilir (Heysemî, VII, 172).
Maddeye göre Abdullah b. Mes‘ûd, Abdullah b. Abbas ve Enes b. Mâlik gibi sahâbîlerin hatim dualarında bulunduğu, aile fertlerini de bu duaya kattıkları aktarılır (Dârimî, “Fezâilü’l-Kur’ân”, 33).
Maddede hatim duası olarak belirli bir dua metni verilmez; bu konuda bazı dua metinlerinin nakledildiği belirtilir. Dua âdâbı için Dua Nasıl Edilir? yazımıza bakabilirsiniz.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre vefat eden kişi için Kur’an okunması ya da hatim indirilip dua edilmesi bazı müslüman çevrelerde âdet hâline gelmiştir. Maddede, Kur’an okuyup sevabını vefat edene bağışlamanın caiz olup olmadığı konusunun tartışmalı olduğu da belirtilir.
Vefat edenin ardından yapılabilecekler için Ölünün Arkasından Yapılan Hayırlar yazımıza bakabilirsiniz.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre Kur’an-ı Kerim’i baştan sona okuyup bitirmeye hatim denir; kelime sözlükte “bir şeyi tamamlayıp sonuna ulaşmak” anlamına gelir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre hatim indirmenin belli bir zamanı ve süresi yoktur. Buhârî’deki hadiste Hz. Peygamber, Abdullah b. Amr’a Kur’an’ı bir ayda okumasını, o daha fazlasına gücünün yettiğini söyleyince yedi günde okumasını ve bundan daha kısa sürede bitirmemesini söylemiştir (Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân, hadis no: 5054).
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nde hatim duası olarak belirli bir dua metni verilmez; sahâbîlerin hatim dualarında bulunduğu ve aile fertlerini de bu duaya kattıkları aktarılır (Dârimî, “Fezâilü’l-Kur’ân”, 33).
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre Nâs suresinden sonra Fâtiha suresi ile Bakara suresinin ilk beş ayetinin okunması, yeni bir hatme başlangıç sayılır.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre Ramazan’da ve üç aylarda Kur’an’ın okunup dinleyenlerce takip edilerek hatmedilmesi geleneğidir.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre vefat eden kişi için hatim indirilip dua edilmesi bazı müslüman çevrelerde âdet hâline gelmiştir; maddede, Kur’an okuyup sevabını vefat edene bağışlamanın caiz olup olmadığı konusunun tartışmalı olduğu belirtilir.
İlgili sayfalar
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir