2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Bağış Rehberi · 2 dk okuma
Sadaka taşı, yoksulların yardımı incinmeden ve gizlice alabilmesi için konulmuş, üstü hafifçe oyuk taştır. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nde Türk kültüründeki yardım amaçlı taşlar arasında anlatılır. Bu yazıda sadaka taşının ne olduğunu, nerelerde bulunduğunu ve gizli sadakayla ilgili ayet ve hadisi kaynağıyla bulabilirsiniz.
İçindekiler
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nin “Taş” maddesinde sadaka taşı, “Türk Kültüründe Taş Türleri” bölümünde yardım amaçlı taşlar arasında anlatılır. Maddeye göre bu taşlar, dilenmeyen, onurlu ve gerçekten yoksul kişilerin sadakayı incinmeden ve gizlice alabilmesi için konulmuştur.
İslâm Ansiklopedisi’ne göre sadaka taşları cami, türbe, han, hamam ve bîmâristan (şifahane) gibi yapıların çevresinde, ticaretin yoğun olduğu yerlerde, mezarlıklarda ve sokakların kuytu köşelerinde bulunur. Maddede taşın özellikleri şöyle anlatılır:
| Özellik | Maddedeki bilgi |
|---|---|
| Yükseklik | 1,20–1,50 metre; çocukların uzanamayacağı bir boyda |
| Üst kısmı | Hafifçe oyuk |
| Yapımı | Devşirme taşlardan olabildiği gibi özel olarak tasarlanmış da olabilir |
| Benzer kullanım | Bazı nişler ve duvar oyukları da aynı amaçla kullanılmıştır |
Maddenin görselleri arasında, Kastamonu’da Atabey Camii’nden getirilerek Şeyh Şâbân-ı Velî Türbesi’ne konulan sadaka taşının fotoğrafı yer alır.
Sadakanın gizlice verilmesi hakkında Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyrulur:
إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقَاتِ فَنِعِمَّا هِيَ ۖ وَإِنْ تُخْفُوهَا وَتُؤْتُوهَا الْفُقَرَاءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ ۚ وَيُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِنْ سَيِّئَاتِكُمْ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
“Sadakaları açıktan verirseniz bu ne güzeldir! Onları gizleyerek yoksullara verirseniz bu sizin için daha hayırlıdır ve Allah bununla günahlarınızın bir kısmını örter. Allah yaptıklarınızdan haberdardır.”
Bakara, 2/271
Hz. Peygamber, gizli sadaka veren kişiyi şu yedi kişi arasında saymıştır:
سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ اللَّهُ تَعَالَى فِي ظِلِّهِ يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَّ ظِلُّهُ إِمَامٌ عَدْلٌ، وَشَابٌّ نَشَأَ فِي عِبَادَةِ اللَّهِ، وَرَجُلٌ قَلْبُهُ مُعَلَّقٌ فِي الْمَسَاجِدِ، وَرَجُلاَنِ تَحَابَّا فِي اللَّهِ اجْتَمَعَا عَلَيْهِ وَتَفَرَّقَا عَلَيْهِ، وَرَجُلٌ دَعَتْهُ امْرَأَةٌ ذَاتُ مَنْصِبٍ وَجَمَالٍ فَقَالَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ، وَرَجُلٌ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ فَأَخْفَاهَا حَتَّى لاَ تَعْلَمَ شِمَالُهُ مَا تُنْفِقُ يَمِينُهُ، وَرَجُلٌ ذَكَرَ اللَّهَ خَالِيًا فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ
“Yedi kişi vardır ki Allah onları, kendi gölgesinden başka gölgenin bulunmadığı günde gölgesinde barındırır: adaletli yönetici; Allah’a ibadet içinde yetişen genç; gönlü mescitlere bağlı kişi; Allah için birbirini seven, bu sevgiyle buluşup bu sevgiyle ayrılan iki kişi; makam ve güzellik sahibi bir kadının çağrısına “Ben Allah’tan korkarım” diye karşılık veren kişi; sağ elinin verdiğini sol eli bilmeyecek kadar gizli sadaka veren kişi; yalnızken Allah’ı anıp gözleri yaşla dolan kişi.”
Buhârî, Zekât, hadis no: 1423
Sadaka için Sadaka Nedir, Çeşitleri Nelerdir? ve Sadaka Kimlere Verilir? yazılarımıza bakabilirsiniz.
İslâm Ansiklopedisi’nde yardım amaçlı taşlar arasında sadaka taşıyla birlikte şunlar da sayılır:
| Taş | Kullanımı |
|---|---|
| Binek taşı | Binek hayvanına rahatça binmek için |
| Dinlenme taşı | Hamalların yüklerini bırakıp dinlenmesi için; çarşı, pazar ve yokuş başlarına konur |
| Ezan taşı | Minaresi olmayan mescidlerde ezan okunurken üzerine çıkılır |
| Yitik taşı | Bulunan kayıp eşyanın konulduğu taş |
Su hayrı geleneği için Hayır Çeşmesi ve Su Hayrı Geleneği, kalıcı hayır anlayışı için Sadaka-i Câriye Nedir? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre yoksulların sadakayı incinmeden ve gizlice alabilmesi için konulmuş, üstü hafifçe oyuk taştır.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre cami, türbe, han, hamam ve bîmâristan gibi yapıların çevresinde, ticaretin yoğun olduğu yerlerde, mezarlıklarda ve sokakların kuytu köşelerinde bulunur.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre dilenmeyen, onurlu ve gerçekten yoksul kişilerin sadakayı incinmeden ve gizlice alabilmesi için konulmuştur.
Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre 1,20–1,50 metre yüksekliğinde, çocukların uzanamayacağı bir boydadır.
Bakara suresinin 271. ayetinde, sadakaların gizlenerek yoksullara verilmesinin daha hayırlı olduğu bildirilir.
İlgili sayfalar
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir