2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Ayet ve Hadislerle Değerler · 3 dk okuma
Ana baba hakkı, çocuğun anne ve babasına iyilik etmesi, onlara saygı göstermesi ve ihtiyaç duyduklarında yanlarında olmasıdır. Kur’an’da Allah’a kulluğun hemen ardından ana babaya iyilik emredilir. Bu yazıda konuyla ilgili ayetleri ve Buhârî ile Müslim’deki hadisleri kaynağıyla bulabilirsiniz.
İçindekiler
İsrâ Suresi’nin 23 ve 24. ayetlerinde Allah’tan başkasına kulluk edilmemesi ve ana babaya iyi davranılması emredilir. Ayetlerde, anne baba yaşlandığında onlara “öf” bile denmemesi, azarlanmamaları, kendilerine güzel söz söylenmesi, onlara şefkatle alçak gönüllü davranılması ve “Rabbim! Küçükken beni yetiştirdikleri gibi sen de onlara merhamet et” diye dua edilmesi istenir.
Lokmân Suresi’nin 14 ve 15. ayetlerinde annenin çocuğunu zahmet üstüne zahmet çekerek taşıdığı hatırlatılır ve Allah’a ve ana babaya şükredilmesi istenir; ana baba Allah’a ortak koşmaya zorlarsa bu konuda onlara uyulmaması, ancak dünyada kendileriyle iyi geçinilmesi bildirilir.
سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الْعَمَلِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ قَالَ الصَّلاَةُ عَلَى وَقْتِهَا. قَالَ ثُمَّ أَىُّ قَالَ ثُمَّ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ. قَالَ ثُمَّ أَىّ قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
“Hz. Peygamber’e ‘Allah’a en sevimli amel hangisidir?’ diye sordum. ‘Vaktinde kılınan namaz’ buyurdu. ‘Sonra hangisi?’ dedim; ‘Ana babaya iyilik’ buyurdu. ‘Sonra hangisi?’ dedim; ‘Allah yolunda cihad’ buyurdu.”
Buhârî, Edeb, hadis no: 5970
مَنْ أَحَقُّ بِحُسْنِ صَحَابَتِي قَالَ أُمُّكَ. قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ أُمُّكَ. قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ أُمُّكَ. قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ ثُمَّ أَبُوكَ
“(Bir adam sordu:) ‘Güzel davranmama en çok kim layıktır?’ Resûlullah ‘Annen’ buyurdu. Adam ‘Sonra kim?’ dedi; ‘Annen’ buyurdu. ‘Sonra kim?’ dedi; ‘Annen’ buyurdu. ‘Sonra kim?’ dedi; ‘Sonra baban’ buyurdu.”
Buhârî, Edeb, hadis no: 5971
جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَهُ فِي الْجِهَادِ فَقَالَ أَحَىٌّ وَالِدَاكَ. قَالَ نَعَمْ. قَالَ فَفِيهِمَا فَجَاهِدْ
“Bir adam Hz. Peygamber’e gelip cihada katılmak için izin istedi. Hz. Peygamber ‘Annen baban sağ mı?’ diye sordu. Adam ‘Evet’ deyince ‘Öyleyse onlar için (onlara hizmet ederek) gayret göster’ buyurdu.”
Buhârî, Cihâd, hadis no: 3004
Hz. Peygamber, büyük günahların en büyüklerini sayarken Allah’a ortak koşmanın ardından ana babaya saygısızlığı anmıştır:
الإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ
“(Büyük günahların en büyükleri) Allah’a ortak koşmak ve ana babaya saygısızlık etmektir.”
Buhârî, Edeb, hadis no: 5976
رَغِمَ أَنْفُ ثُمَّ رَغِمَ أَنْفُ ثُمَّ رَغِمَ أَنْفُ. قِيلَ مَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَنْ أَدْرَكَ أَبَوَيْهِ عِنْدَ الْكِبَرِ أَحَدَهُمَا أَوْ كِلَيْهِمَا فَلَمْ يَدْخُلِ الْجَنَّةَ
“Hz. Peygamber ‘Burnu yere sürtülsün, burnu yere sürtülsün, burnu yere sürtülsün!’ buyurdu. ‘Kimin, ey Allah’ın Resûlü?’ denildi. ‘Anne babasına, ikisine ya da birine yaşlılıklarında yetiştiği hâlde cennete giremeyen kimsenin’ buyurdu.”
Müslim, Birr, hadis no: 2551
إِنَّ أَبَرَّ الْبِرِّ صِلَةُ الْوَلَدِ أَهْلَ وُدِّ أَبِيهِ
“İyiliğin en değerlisi, kişinin babasının dostlarıyla ilgisini sürdürmesidir.”
Müslim, Birr, hadis no: 2552
إِنَّ أُمِّي افْتُلِتَتْ نَفْسُهَا، وَأَظُنُّهَا لَوْ تَكَلَّمَتْ تَصَدَّقَتْ، فَهَلْ لَهَا أَجْرٌ إِنْ تَصَدَّقْتُ عَنْهَا قَالَ نَعَمْ
“Bir adam Hz. Peygamber’e ‘Annem ansızın vefat etti. Konuşabilseydi sadaka verirdi diye düşünüyorum. Onun adına sadaka versem ona sevabı olur mu?’ diye sordu. Hz. Peygamber ‘Evet’ buyurdu.”
Buhârî, Cenâiz, hadis no: 1388
إِذَا مَاتَ الإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلاَّ مِنْ ثَلاَثَةٍ إِلاَّ مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ
“İnsan öldüğü zaman üç şey dışında ameli kesilir: Sadaka-i cariye, faydalanılan ilim ve kendisine dua eden hayırlı evlat.”
Müslim, Vasiyyet, hadis no: 1631
Vefat edenler adına yapılan hayırlar için Sadaka-i Câriye Nedir? yazımıza, yakınlarla ilgiyi sürdürmek için Komşu Hakkı ve Kul Hakkı Nedir? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Çocuğun anne ve babasına iyilik etmesi, saygı göstermesi ve ihtiyaçlarında yanlarında olmasıdır. Hz. Peygamber, vaktinde kılınan namazdan sonra Allah’a en sevimli amelin ana babaya iyilik olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Edeb, hadis no: 5970).
İsrâ Suresi’nin 23 ve 24. ayetlerinde ana babaya iyi davranılması emredilir; Lokmân Suresi’nin 14 ve 15. ayetlerinde de konu ele alınır.
Hz. Peygamber, “Güzel davranmama en çok kim layıktır?” sorusuna üç kez “Annen”, dördüncüsünde “Sonra baban” cevabını vermiştir (Buhârî, Edeb, hadis no: 5971).
Hz. Peygamber, büyük günahların en büyüklerini sayarken Allah’a ortak koşmanın ardından ana babaya saygısızlığı anmıştır (Buhârî, Edeb, hadis no: 5976).
Hadislerde vefat eden için dua eden hayırlı evlat (Müslim, Vasiyyet, hadis no: 1631), onun adına verilen sadaka (Buhârî, Cenâiz, hadis no: 1388) ve babanın dostlarıyla ilginin sürdürülmesi (Müslim, Birr, hadis no: 2552) anılır.
İlgili sayfalar
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir