2019'dan beri iyiliği sınır tanımadan taşıyoruz.
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
T.C. İstanbul Valiliği İzin No: 34.2025.3307
· Ayet ve Hadislerle Değerler · 4 dk okuma
Bu yazıda zekât konusunda Buhârî ve Müslim’in kitaplarından seçilmiş 12 hadisi Arapça metni, Türkçe anlamı ve kaynağıyla bulabilirsiniz. Hadisler zekâtın dindeki yeri, kimden alınıp kime verileceği, nisabı, öşür, fitre ve sadaka başlıkları altında sıralandı.
İçindekiler
بُنِيَ الإِسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامِ الصَّلاَةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَالْحَجِّ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ
“İslam beş şey üzerine kurulmuştur: Allah’tan başka ilah olmadığına ve Muhammed’in Allah’ın elçisi olduğuna şahitlik etmek, namazı kılmak, zekâtı vermek, haccetmek ve Ramazan orucunu tutmak.”
Buhârî, Îmân, hadis no: 8
Zekâtın anlamı ve şartları için Zekât Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Hz. Peygamber, Muâz b. Cebel’i Yemen’e gönderirken ona insanları önce iman etmeye, sonra beş vakit namaza çağırmasını söylemiş, ardından şunu bildirmesini istemiştir:
أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ صَدَقَةً فِي أَمْوَالِهِمْ، تُؤْخَذُ مِنْ أَغْنِيَائِهِمْ وَتُرَدُّ عَلَى فُقَرَائِهِمْ
“Allah, mallarında bir sadakayı (zekâtı) onlara farz kılmıştır; bu, zenginlerinden alınır ve fakirlerine verilir.”
Buhârî, Zekât, hadis no: 1395
فَإِيَّاكَ وَكَرَائِمَ أَمْوَالِهِمْ، وَاتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ، فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ
“Mallarının en değerlilerini almaktan sakın. Mazlumun bedduasından da sakın; çünkü onunla Allah arasında perde yoktur.”
Buhârî, Zekât, hadis no: 1496
İkinci kutudaki cümleler aynı olayın başka bir rivayetindendir; Hz. Peygamber bunları da Muâz b. Cebel’e söylemiştir (Buhârî, Zekât, hadis no: 1496).
Bu hadislerde zekât “sadaka” kelimesiyle anılır. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre sadaka, zorunlu ve gönüllü bütün yardımları kapsayan geniş bir kavramdır. Zekâtın kimlere verileceği için Zekât Kimlere Verilir? yazımıza bakabilirsiniz.
لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ صَدَقَةٌ، وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوْسُقٍ صَدَقَةٌ
“Beş ukıyyeden azında sadaka (zekât) yoktur; beş deveden azında sadaka yoktur; beş veskten azında sadaka yoktur.”
Buhârî, Zekât, hadis no: 1405
فِيمَا سَقَتِ السَّمَاءُ وَالْعُيُونُ أَوْ كَانَ عَثَرِيًّا الْعُشْرُ، وَمَا سُقِيَ بِالنَّضْحِ نِصْفُ الْعُشْرِ
“Yağmurun ve kaynakların suladığı ya da kendiliğinden sulanan toprakların ürününde onda bir, emekle sulananlarda yirmide bir vardır.”
Buhârî, Zekât, hadis no: 1483
İlk hadisteki ukıyye ve vesk, o dönemde kullanılan ölçü birimleridir. Nisabın bugünkü karşılığı için Nisap Nedir?, toprak ürünlerinin zekâtı için Öşür Nedir? yazılarımıza bakabilirsiniz.
فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَكَاةَ الْفِطْرِ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ، أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ عَلَى الْعَبْدِ وَالْحُرِّ، وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى، وَالصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ، وَأَمَرَ بِهَا أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلاَةِ
“Resûlullah, fıtır sadakasını Müslümanlardan köleye ve hüre, erkeğe ve kadına, küçüğe ve büyüğe bir sâ‘ hurma ya da bir sâ‘ arpa olarak farz kıldı; insanlar namaza çıkmadan önce verilmesini emretti.”
Buhârî, Zekât, hadis no: 1503 (Abdullah b. Ömer’in anlatımı)
Bu rivayet Hz. Peygamber’in uygulamasını anlatan sahâbî sözüdür. Fitrenin bugünkü ölçüsü ve tutarı için Fitre Nedir, Ne Kadar? yazımıza bakabilirsiniz.
لَيْسَ الْمِسْكِينُ الَّذِي يَطُوفُ عَلَى النَّاسِ تَرُدُّهُ اللُّقْمَةُ وَاللُّقْمَتَانِ وَالتَّمْرَةُ وَالتَّمْرَتَانِ، وَلَكِنِ الْمِسْكِينُ الَّذِي لاَ يَجِدُ غِنًى يُغْنِيهِ، وَلاَ يُفْطَنُ بِهِ فَيُتَصَدَّقُ عَلَيْهِ، وَلاَ يَقُومُ فَيَسْأَلُ النَّاسَ
“Miskin, kapı kapı dolaşıp bir iki lokma ya da bir iki hurma ile geri çevrilen kimse değildir. Asıl miskin, kendisine yetecek bir varlığı olmayan, hâli fark edilmediği için kendisine sadaka verilmeyen ve kalkıp insanlardan bir şey istemeyen kimsedir.”
Buhârî, Zekât, hadis no: 1479
Fakir ve miskin kavramları için Fakir ve Miskin Kime Denir? yazımıza bakabilirsiniz.
مَنْ آتَاهُ اللَّهُ مَالاً، فَلَمْ يُؤَدِّ زَكَاتَهُ مُثِّلَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعًا أَقْرَعَ، لَهُ زَبِيبَتَانِ، يُطَوَّقُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
“Allah’ın kendisine mal verdiği kimse o malın zekâtını ödemezse, malı kıyamet günü onun için başı kel, iki benekli bir yılan hâline getirilir ve kıyamet günü boynuna dolanır.”
Buhârî, Zekât, hadis no: 1403
Rivayetin devamında yılanın, sahibine “Ben senin malınım, ben senin hazinenim” dediği bildirilir. Hz. Peygamber’in ardından Âl-i İmrân Suresi’nin cimrilik edenleri konu alan 180. ayetini okuduğu aktarılır (Buhârî, Zekât, hadis no: 1403).
Abdullah b. Ebû Evfâ’nın aktardığına göre Hz. Peygamber, kendisine zekâtını getirenlere dua ederdi. Babası zekâtını getirdiğinde de şöyle dua etmiştir:
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى آلِ أَبِي أَوْفَى
“Allah’ım, Ebû Evfâ ailesine rahmet et.”
Buhârî, Zekât, hadis no: 1497
مَا نَقَصَتْ صَدَقَةٌ مِنْ مَالٍ وَمَا زَادَ اللَّهُ عَبْدًا بِعَفْوٍ إِلاَّ عِزًّا وَمَا تَوَاضَعَ أَحَدٌ لِلَّهِ إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ
“Sadaka malı eksiltmez. Allah, affeden kulunun ancak şerefini artırır. Allah için alçak gönüllü olanı da Allah yüceltir.”
Müslim, Birr, hadis no: 2588
الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى، وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ، وَخَيْرُ الصَّدَقَةِ عَنْ ظَهْرِ غِنًى
“Veren el, alan elden hayırlıdır. Vermeye, geçimini üstlendiklerinden başla. Sadakanın hayırlısı, ihtiyaç fazlasından verilendir.”
Buhârî, Zekât, hadis no: 1427
دِينَارٌ أَنْفَقْتَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدِينَارٌ أَنْفَقْتَهُ فِي رَقَبَةٍ وَدِينَارٌ تَصَدَّقْتَ بِهِ عَلَى مِسْكِينٍ وَدِينَارٌ أَنْفَقْتَهُ عَلَى أَهْلِكَ أَعْظَمُهَا أَجْرًا الَّذِي أَنْفَقْتَهُ عَلَى أَهْلِكَ
“Allah yolunda harcadığın bir dinar, bir köleyi özgürlüğüne kavuşturmak için harcadığın bir dinar, bir yoksula sadaka olarak verdiğin bir dinar ve ailene harcadığın bir dinar… Bunların sevabı en büyük olanı, ailene harcadığındır.”
Müslim, Zekât, hadis no: 995
İkinci hadis daha uzun bir rivayetin ilk üç cümlesidir. Zekât, fitre ve sadaka arasındaki farklar için Zekât, Fitre ve Sadaka Arasındaki Farklar yazımıza bakabilirsiniz.
Bu yazıdaki hadislerin tamamı Buhârî ve Müslim’in kitaplarından alındı; büyük bölümü Buhârî’nin “Zekât” bölümündedir.
Hz. Peygamber bu sözü Muâz b. Cebel’i Yemen’e gönderirken söylemiştir (Buhârî, Zekât, hadis no: 1395).
Hadis Müslim’de geçer (Müslim, Birr, hadis no: 2588).
Bu yazıdaki bazı hadislerde zekât “sadaka” kelimesiyle anılır. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’ne göre sadaka, zorunlu ve gönüllü bütün yardımları kapsayan geniş bir kavramdır.
Abdullah b. Ömer’in aktardığına göre Hz. Peygamber fıtır sadakasını bir sâ‘ hurma ya da bir sâ‘ arpa olarak farz kılmış ve insanlar (bayram) namazına çıkmadan önce verilmesini emretmiştir (Buhârî, Zekât, hadis no: 1503).
Bu sayfa içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı,resim,görüntü,fotoğraf,video,vb.) Hayır Kapısı Derneği'ne ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında korunmaktadır
Bu hakları ihlal eden kişiler, 5486 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Dernek ilgili yasal işlem başlatma hakkına sahiptir